Festung Breslau 1945 täglich

wojenna kronika zagłady

Wojna na Pacyfiku do 1944

Aktualizacja: 2021-04-01

Powrót do strony głównej Bloga

Wojna z Chinami 1937-1945

Kiedy popatrzymy na mapę taka wojna wydaje się dość dziwna. Ale na wojnie walczą armie, a nie kilometry kwadratowe. Chiny od dawna były słabym, podatnym na wrogie interwencje krajem: wojny opiumowe, powstanie bokserów itd. W 1912 ruch republikański Sun Jat-sena wymusił abdykację rządzącej do tej pory dynastii mandżurskiej.

Long story short - tak jak Chiny były słabym aczkolwiek scentralizowanym państwem za czasów dynastii mandżurskiej, to po 1912 stały się pogrążonym w chaosie obszarem rewolucji i wojen domowych. Dominującą siłą polityczną był Kuomintang, w którym władzę po śmierci Sun Jat-sena przejął Czang Kaj-szek. W 1927 wybucha wojna domowa między rosnącymi w siłę komunistami a Kuomintangiem trwająca aż do inwazji japońskiej, która na 9 lat pogodziła walczących.

W 1937 Chiny były pogrążone w wyniszczającej wojnie domowej i nie posiadały żadnej armii ani nawet ośrodka politycznego które mogłyby stawić opór. Nawet kiedy zawarto przymierze antyjapońskie sam sposób prowadzenia wojny był obliczony bardziej na wyniszczenie rywala niż wojnę z okupantem.

W 1938 wojska japońskie zdobyły Szanghaj, a wkrótce potem Nanking, w którym urządziły słynną "rzeż Nankinu" - wymordowali 40 do 300 tys cywilów. Rozbieżności w liczbie ofiar wynikają ze znaczenia politycznego tego wydarzenia. Część Japończyków uważa, że nie miała miejsca.

USA odpowiedziały najpierw wprowadzając embargo, a potem na różne nieoficjalne sposoby wspierając Kuomintang. W zanagażowaniu amerykańskim główną rolę odegrał generał Joseph Stilwell, w latach 1935-39 wojskowy attaché w Pekinie. Jeszcze przed atakiem na Pearl Harbor zapadła decyzja o udzieleniu Chińczykom pomocy lend-lease i wsparciu wojskowym.

Podczas wojny japońsko-amerykańskiej front w Chinach choć nie ma pierwszorzędnego znaczenia tworzy istotne zaplecze tej wojny.

1941-43

Wojna na Pacyfiku rozpoczęta atakiem na Pearl Harbor 7 grudnia 1941 cztery lata później zmierzała do dramatycznego końca.

Punktem przełomowym tej wojny była bitwa o Midway 4-7 czerwca 1942, czyli zaledwie pół roku po tym jak się rozpoczęła. Od tego czasu trwa dominacja amerykańskiej floty lotniskowców i stopniowe skracanie dystansu do Japonii.

Operacja Ichi-gō

1944

W 1944 trzy najważniejsze starcia japońsko amerykańskie rozstrzygające o japońskiej klęsce:

  • Chuuk (dawniej Truk) "Gibraltar Pacyfiku" - Operation Hailstone 17-18 lutego.
  • Walki o archipelag Marianów. Jej najważniejszą częścią była wielka bitwa morska na Morzu Filipińskim 19-20 czerwca, która wyeliminowała zdolność Japonii do przeprowadzenia operacji strategicznych.
  • Kampania filipińska z przełomową bitwą w Zatoce Leyte 23-26 października. Największa bitwa morska w historii. Rozstrzygnęła panowanie na wodach otaczających Filipiny, w rezultacie przesądziła o zwycięstwie Amerykanów na Filipinach i izolacji Japonii na Pacyfiku.

Mariany w 1899 zostały kupione przez Niemcy od Hiszpanii, która w tym czasie była już zbankrutowaną, byłą potęga kolonialną. Po klęsce Niemiec podczas WWI przejęli je Japończycy. Ich położenie dawało umożliwiało kontrolę nad centralnym Pacyfikiem. To z tego powodu w 1944 Japończycy byli zdecydowani bronić tych wysp za wszelką cenę. Zdobycie Marianów umożliwiło bezpośrednie ataki lotnicze na Japonię bombowcami B-29 z bezpiecznych i łatwych do zaopatrzenia wysp. To stamtąd 6 sierpnia 1945 wystartował Boeing B-29 Enola Gay, który zrzucił bombę na Hiroszimę. Do Tokio z baz lotniczych na Marianach jest 2,5 tys km, natomiast z Alaski 5 tys km.

Zdobycie japońskich pozycji na Marianach metodą "żabich skoków" czyli zdobywania kolejnych punktów na oceanie, coraz bliższych Japonii:

1945

Jest to dalszy ciąg stosowanej przez Amerykanów metody "żabich skoków".

1945 to kontynuacja kampanii filipińskiej czyli krwawa i bezsensowna bitwa o Manilę, stolicę Filipin, która trwała cały miesiąc od 3 lutego do 3 marca i spowodowała śmierć ponad 100 tys cywilów oraz 10-dniowa bitwa o wyspę Corregidor 16-26 lutego, która blokowała wyjście z Zatoki Manilskiej.

Równolegle trwa bitwa o Iwo Jimę od 19 lutego do 26 marca. Jest to niewielka, ale strategicznie położona w bezkresnej otchłani oceanicznej wyspa należąca do Archipelagu Wysp Wulkanicznych. Leży 1200 km na południe od Tokio. Dla porównania: Filipiny 2 tys km od Kiusiu (wyspa południowej Japonii), do Tokio 2,8 tys km, natomiast Mariany 2,5 tys km do Tokio.

1 kwietnia - 21 czerwca bitwa o Okinawę.

Filipiny

Filipiny miały dla Amerykanów ogromne znaczenie polityczne. Tradycyjnie był to największy sojusznik w regionie, przeciwwaga dla Japonii. Szczególnie wielkie znaczenie miały dla generała MacArthura. Kiedy Amerykanie byli jeszcze w szoku po ataku na Pearl Harbor, 2 stycznia 1942 przypłynął tam MacArthur i umieścił sœój sztab w tunelach skalistej, strategicznie położonej wyspy Corregidor mając plan obrony Filipin przez pół roku. W tym czasie miała przypłynąc odsiecz z USA i pokonać Japonię. Jednak wobec niepomyślnego rozwoju sytuacji Amerykanie przegrywali i musieli się cofać. Pomoc nie nadchodziła.

MacArthur otrzymał od Roosevelta rozkaz ewakuacji i 11 marca odleciał samolotem B-17 do Australii. Zaraz po wylądowaniu złożył słynną obietnicę: "I shall return". Zaciekły opór i ciągnące się na wyspie walki miały ogromne znaczenie propagandowe i były szeroko relacjonowane w mediach. Ostatecznie po zmiażdżeniu oporu na Filipinach i kilkudniowym przygotowaniu artyleryjskim osamotnieni obrońcy zostali pokonani w dwa dni. 6 maja 1942 Corregidor i całe Filipiny znalazły się we władaniu japońskim. Jeńcy zostali poprowadzeni w makabrycznym marszu śmierci.

W 1944 najważniejsze strategicznie było pokonanie japońskiej marynarki wojennej oraz zdobycie Marianów. Dalszą wojnę można było prowadzić nie wdając się w bój o Filipiny. Wystarczyło panowanie nad ważnymi strategicznie wyspami i izolowanie niezdolnych do ataku sił japońskich. Wygrała jednak opcja MacArthura, który przecież obiecał, że powróci i za wszelką cenę chciał je całe zdobyć zanim skończy się wojna.

20 października 1944 MacArthur wylądował na filipińskiej wyspie Leyte, zeskoczył z barki desantowej do wody razem z prezydentem Filipin Sergio Osmeñą i jeszcze tego samego dnia w przemówieniu radiowym mógł wreszcie powiedzieć "People of the Philippines, I have returned!".

Sergio Osmeña nie wygrał w wyborach, był wiceprezydentem od 1935, a prezydentem został podczas służby w rządzie na emigracji po śmierci poprzedniego prezydenta 1 sierpnia 1944. Przegrał w wyborach w 1946 na rzecz pupila MacArthura, Manuela Roxasa, któremu MacArthur zawdzięczał kupę forsy (nazwijmy rzeczy po imieniu) a ten w zamian stworzył Roxasowi z niczego legendę wielkiego bojownika o niepodległość.

Plan MacArthura wyzwolenia Filipin przed zakończeniem wojny nie zakończył się powodzeniem. Niepokonany korpus generała Tomoyuki Yamashity, który zdobył sobie przydomek "Tygrysa Malajów" do końca wojny stacjonuje ukryty w lasach i górach północnego Luzonu. Dopiero 2 września Talashito dopiero po tym jak z trudem, ale jednak w końcu uwierzył w autentyczność rozkazu kapitulacji poddaje do niewoli 100 tys swoich żołnierzy.

Bombardowanie Tokio

Pierwszym bombardowaniem Tokio był rajd Doolittle’a 18 kwietnia 1942 - 16 bombowców B-25 Mitchell zaatakowało stolicę Japonii z lotniskowca i dotarło do Chin gdzie samoloty zostały porzucone. Była to dokonana zaledwie 4 miesiące po ataku na Pearl Harbor operacja o wielkim znaczeniu propagandowym.

Jeden z jej uczestników pilot major Ted W. Lawson na podstawie własnych doświadczeń napisał książkę "Thirty Seconds Over Tokyo" wydaną latem 1943. W 1944 na jej podstawie nakręcono film pod tym samym tytułem. W 1945 film zdobył Oscara za najlepsze efekty specjalne.

Ironią historii jest, że ceremonia wręczenia Oscarów odbyła się w Grauman’s Chinese Theater w Los Angeles 15 marca 1945, pięć dni po bombardowaniu Tokio - najstraszliwszym w skutkach w całej historii ludzkości. W burzy ogniowej wywołanej bombami zapalającymi zginęło ponad 100 tys ludzi.

Przełomem w zdolności bombardowania amerykańskich sił powietrznych było wprowadzenie bombowca dalekosiężnego B-29 Superfortress o zasięgu 9 tys km. Ze wzgledu na zasięg zostały w całości przeznaczone na wojnę z Japonią. Pierwsze jednostki złożone z tych bombowców pojawiły się w kwietniu 1944 w Indiach. Potem utworzono bazy w Chinach (pierwszy lot 24 kwietnia 1944), ale było to bardzo ryzykowne i kosztowne, ponieważ można było je zaopatrywać wyłącznie drogą powietrzną latając nad Himalajami. Co więcej wszystkie musiały przelecieć najpierw nad Atlantykiem, lądowały w Anglii, potem leciały nad północną Afryką i dopiero z Egiptu odbywały bezpośredni lot do Indii.

Zdobycie w lipcu i sierpniu 1944 Marianów Północnych odległych 2,5 tys km od Wysp Japońskich umożliwiło zbudowanie tam pięciu baz lotnictwa bombowego, po dwóch na wyspach Tinian i Guam i jedną na Saipanie. Mogły być zaopatrywane drogą morską, znajdowały się dużo bliżej USA niż bazy w Chinach i w przeciweństwie do nich były poza zasięgiem operacyjnym lotnictwa japońskiego. Pierwszy B-29 wylądował na Marianach 12 października 1944. Niespodziewanym problemem okazał się prąd strumieniowy.

4 lutego 1945 od bombardowania Kobe rozpoczęła się kampania bombowa amerykańskiego lotnictwa.

19 lutego 119 B-29 zbombardowało port i miasto Tokio.

W nocy z 24 na 25 lutego lotnictwo amerykańskie przeprowadziło pierwszy duży nalot na Tokio z użyciem bomb zapalających. 174 B-29 zrzuciło 450 ton bomb, głównie zapalających na pokryte śniegiem miasto. Zniszczone zostało 260 ha Tokio.

Po tym bombardowaniu generał LeMay rozkazał by japońskie miasta bombardować ze średniej wysokości (jak na B-29 niskiej) 1500 do 2700 m i w nocy. Na tej wysokości japońska obrona plot była najsłabsza, a w nocy z powodu braku radarów bezradna. Osłona myśliwców i szybkość dawały taką przewagę, że dla zaoszczędzenia zużycia paliwa (a więc zwiekszenia zasięgu) kazał zdemontować uzbrojenie defensywne za wyjątkiem karabinów na ogonie.

9 marca 1945 w nocy w ramach operacji Meetinghouse 279 bombowców B-29 dokonało bombardowania dywanowego Tokio, zrzucając 1650 ton bomb zapalających.

Porównajmy to z Dreznem, Hamburgiem czy innymi niemieckimi miastami gdzie flotylle bombowców sięgały tysiąca i więcej. Zaangażowane są relatywnie niewielkie siły. Ale użyto bomb zapalających, a prawie cala zabudowa Tokio jest drewniana, Powstaje gigantyczna burza ogniowa, którą może zatrzymać tylko brak paliwa. A Tokio jest gigantyczne.

Całkowicie wypalone zostało 40 km2, liczba ofiar jest trudna do oszacowania, ale zwykle podaje się zaokrąglone 100 tys zabitych. Było to najbardziej niszczycielskie i mordercze bombardowanie w historii.

Curtis LeMay

Od 1943 generał USAAF, amerykański odpowiednik Arthura "Rzeźnika" Harrisa, zwolennik zniszczenia przeciwnika przy pomocy intensywnych, niszczących nalotów dywanowych.

W sierpniu 1944 został przeniesiony z Europy na China Burma India Theater (CBI) i powierzono mu organizowanie masowego bombardowania Japonii. Stanął na czele XXI Bomber Command.

Był również odpowiedzialny za realizację Operation Starvation - rozpoczętego w końcu marca zniszczenia polami minowymi transportu na szlakach morskich i odcięcia w ten sposób zaopatrzenia Japonii. "Today it remains one of the least known, most efficient and cost-effective air campaigns in history" Tillman, Barrett "Whirlwind, the air war against Japan, 1942-45".

Opracował i wprowadził taktykę bombardowania japońskich miast z operujących w nocy B-29 atakujących na niewielkiej wysokości zrzucających głównie bomby zapalające. Było to możliwe z powodu słabej obrony plot i niebywale skuteczne z powodu w większości drewnianej zabudowy japońskich miast.

Twórca berlińskiego mostu powietrznego.

W latach 1961-65 szef USAAF. Na ten czas wypadł kryzys kubański.

W 1968 zaangażował się w kampanię prezydencką George Wallace'a - rasisty i konserwatysty. Krytykował politykę prezydenta Johnsona (1963-69), był zwolennikiem nieograniczonego bombardowania Wietnamu Północnego i mówił, że trzeba "cofnąć go za pomocą bombardowań z powrotem do epoki kamiennej". Wybory wygrał Nixon (1969-774).

Dugway Proving Ground

Najpierw bombardowanie Kobe a potem bombardowanie innych japońskich miast, głównie Tokio, zostało przećwiczone na poligonie Dugway Proving Ground w stanie Utah ponad 100 km SW od Salt Lake City. Obejmuje 3244 km2 Wielkiej Pustyni Słonej. Powstał w 1942 kiedy uznano, że dotychczas używany Aberdeen Proving Ground w Maryland był zbyt blisko zamieszkanych terenów.

Jego przeznaczeniem było głównie testowanie broni chemicznej i biologicznej.

W 1968 miał tam miejsce incydent z gazem bojowym VX (Dugway sheep incident), w wyniku którego w Skull Valley zdechło ponad 6 tys owiec.

Departament Obrony przyznał w raporcie, że w latach 1940-74 przeprowadzano tam setki eksperymentów z niebezpiecznymi bojowymi środkami chemicznymi.

W latach 1997-2006 działał tam High Resolution Fly's Eye Cosmic Ray Detector, którego poprzednik Fly's Eye był pierwszym urządzeniem astrofizycznym potwierdzającym istnienie promieni kosmicznych ultra-wysokich energii (UHECR). Tworzą je cząstki osiągające energie aż do 1020 eV (cząstki o najwyższych energiach, jakie znamy we Wszechświecie). Są ekstremalnie rzadkie, na powierzchnię 1km2 pada jedna taka cząstka na stulecie. To właśnie dlatego wykrytą w 1991 cząsteczkę nazwano Cząstką O-mój-Boże (ang. Oh-My-God particle).

Obecnie badaniem UHECR zajmuje się głównie Obserwatorium Pierre Auger w Argentynie uruchomione w 2008. Zajmuje powierzchnię 3 tys km2.

Wioski ćwiczebne

Podczas wojny na tym poligonie w 1943 zbudowano dwie wioski - cele ćwiczebne dla amerykańskiego lotnictwa:

  • Wioska Niemiecka Głównym jej projektantem był urodzony w Olsztynie niemiecki architekt pochodzenia żydowskiego Erich Mendelsohn. Pomagał mu Konrad Wachsmann, który hitleryzm uważał za barbarzyństwo. W 1932 otrzymał stypendium Deutsche Akademie Rom Villa Massimo i przebywał we Włoszech. Od 1938 był we Francji, a po wybuchu wojny zaciągnał się do armii francuskiej. W 1941 przy wsparciu Eeinsteina wyemigrował do USA. Niemiecką architekturę odtworzono niebywale pieczołowicie, łącznie z typowym wypsażeniem, ubraniami w szafach i dziecięcymi zabawkami. Głównym zadaniem było opracowanie właściwej taktyki bombardowania zapewniającej wywołanie burzy ogniowej w wybranym, kluczowym miejscu, oraz zapewnienie skutecznych, trudnych do naprawy szkód. Głównym problemem amerykańskiego lotnictwa była skuteczność Niemców w szybkiej naprawie zniszczonej infrastruktury.
  • Wioska Japońska Testowano podatność nietypowej w warunkach amerykańskich architektury, do tej pory nieznanej dla amerykańskiego lotnictwa bombowego. Również była oddana fachowo co do najmniejszego detalu. Na stołach leżały pałeczki.

Antonin Raymond

Projektantem Wioski Japońskiej był urodzony w Kladnie (środkowe Czechy) architekt czesko-amerykański Antonin Raymond.

Przed Wielką Wojną był pod wielkim wpływem Frank Lloyd Wrighta, w 1916 został jego współpracownikiem. Został wtedy obywatelem amerykańskim i zmienił nazwisko z Reimann na Raymond.

W latach 1926-39 był konsulem Czechosłowacji w Tokio. Napisał obszerny raport o skutkach wielkiego trzęsienia ziemi w Kantō (1 września 1923), które dotknęły Tokio. Miało magnitudę 7,9. W wyniku pożarów wywołanych trzęsieniem ziemi spłonęło wiele miast, m in Tokio. Zginęło ponad 100 tys ludzi, głównie w pożarach. W Japonii ogłoszono stan wyjątkowy. Ocalał natomiast oddany do użytku dokładnie w dniu trzęsienia ziemi Imperial Hotel, najważniejsze dzieło Wrighta w Japonii.

Po wojnie Raymond kupił ziemię w Tokio, w dzielnicy Nishi Azabu zdominowanej przez tradycyjne japońskie budownictwo drewniane w kontrukcji ryglowo-słupowej. Wybudowane przez niego biuro było eksperymentem w zakresie stworzenia własciwej dla Japonii nowej formy taniego budownictwa używającej sklejki fornirowanej i metalowej instalacji ogrzewczej. Zastosował courbuzierowską skalę Modulora.

Jego najważniejszą realizacją w Japonii była kampus Uniwersytetu Nanzan w Nagoja. Powstał zróżnicowany zespół betonowych budynków, część zbudowana na osnowie pilotis (kolumnowej) i zakrzywionych płaszczyzn.

Nie powrócił do Czechosłowacji, pozostał amerykańskim architektem. Jest uważany za jednego z twórców nowoczesnej, powojennej architektury japońskiej. Umarł w USA 1976 w wieku 88 lat.


Powrót do strony głównej Bloga