Festung Breslau 1945 täglich

wojenna kronika zagłady

Wojna na Pacyfiku (1941-45)

Aktualizacja: 2021-04-01

Powrót do strony głównej Bloga

Gwoli wstępu

W tegorocznym wydaniu kroniki pojawiło się więcej wątków związanych z Japonią oraz wojną na Pacyfiku. Artykuł niniejszy nie ma na celu syntezy pacyficznego teatru WWII, a tylko przedstawienie tła wojny (rozdział o Japonii), bardzo pobieżnie jej przebiegu (a i tak w tym zakresie skupiając się na 1944), oraz zebranie w jednym miejscu wątków przywołanych na blogu. Kilka rozdziałów jest mocno niedokończonych.

W zakresie chronologicznym bloga czyli od 12 stycznia do 10 maja 1945 mieszczą się cztery opisane tu bitwy:

  • bitwa o Manilę, stolicę Filipin, od 3 lutego do 3 marca
  • bitwa o Corregidor, wyspę blokującą wyjście z Zatoki Manilskiej 16-26 lutego
  • bitwa o Iwo Jimę, wyspę odległą od Tokio o 1200 km, od 19 lutego do 26 marca
  • bitwa o Okinawę (od XIX w należy do Japonii) od 1 kwietnia do 22 czerwca

Od razu rzuca się w oczy, że nie ma żadnej wielkiej bitwy morskiej. Marynarka japońska w tym czasie była zdolna tylko do działań defensywnych i lokalnych.

Opis Japonii

Główne wyspy japońskie od północy i ich powierzchnia w tys km2

  • Hokkaido 83; Hokkaido, Sapporo, sporty zimowe, Ainowie, bliskość Sachalinu.
  • Honsiu 228; główna wyspa i największa gęstość zaludnienia; Tokio Jokohama Hiroszima, góra Fudżi
  • Sikoku 19;
  • Kiusiu 37; Nagasaki
  • Okinawa 1,2

To jest 97% powierzchni Japonii, reszta to prawie 7 tys wysp. Cała powierzchnia Japonii to 378 tys km2 (Polska to 313). Obecnie mieszka tam 126 mln ludzi. W 1940 było to 73 mln. Kiusiu jako znajdująca się najbardziej na południu i do tego niewielka, była oczywistym, pierwszym celem ataku. Dla porównania: Okinawa ma 1200 km2 i znajduje się w połowie drogi z Kiusiu na kontynent.

Historia Japonii

Japonia została zasiedlona w kilku falach migracyjnych, ich przebieg i źródło jest wciąż przedmiotem dyskusji. Zasadniczo są to dwie główne fale:

  • Jōmon społeczności łowców i zbieraczy, neolit, ceramika; z biegiem czasu wyparci i ograniczeni do północnej części Japonii, gł wyspy Hokkaido, związani z Ainami.
  • Yayoi bezpośrednio z nich wywodzą się współcześni Japończycy, podział na klany, silna pozycja kobiet, społeczeństwo japońskie aż do czasów średniowiecza miało wiele cech matriarchatu - np. mężczyzna wchodził do domu żony. Elementy animizmu, kami.

Generalnie można powiedzieć, że Japonia w szczególności kultura wywodzi się z dwóch rodzajów wpływów:

  • bezpośrednie chińskie z Chin
  • chińskie za pośrednictwem Korei

Warto jeszcze dodać, że pewną rolę - za pośrednictwem Chin - odegrały Indie.

Japonia utrzymywała zdecydowanie żywszy kontakt z królestwami Korei, Kiusiu jest 250 km od Korei, Chiny są 2x dalej - dla porównania: Kanał La Manche to 40 km (Calais - Dover).

Istniała świadomość zagrożenia militarnego ze strony Chin, ale jak się okazało Chiny nie były zdolne do przeprowadzenia pełnoskalowej inwazji i ograniczyły się jednej, nieudanej i niewielkiej inwazji. Tak więc dzięki izolacji geograficznej Japonia cały czas rozwijała się w sytuacji braku zagrożenia zewnętrznego.

Historia Japonii dzieli się na okresy (daty to ne):

Yamato (250 - 710)

Instytucja cesarstwa (Tennō - cesarz, kopia chińskiego t’ien-huang), sprowadzenie z Chin:

  • pisma, ok 450
  • buddyzmu, ok 550

W tym czasie Japonia stała się jednolitym, scentralizowanym państwem mającym skodyfikowane prawo i miary. Już w poł VII wieku cesarz staje się figurantem i zakładnikiem rodu Fujiwara, który zapewnia sobie rzeczywistą władzę przez monopol na pierwsze żony cesarza i ważne urzędy dworskie. Fujiwara rządzili Japonią aż do XI wieku, ale ich upadek nie oznaczał odzyskania władzy przez rodzinę cesarską, aż do okresu Meji (2 po XIX wieku) cesarz pełnił funkcje symboliczne i rytualne.

Co warto podkreślić, być może właśnie dzięki tej marginalizacji, od legendarnych początków aż do dziś Japonią włada ta sama dynastia. Jeżeli ograniczyć się tylko do historycznie potwierdzonych władców jest to prawie 1500 lat co stanowi światowy rekord. Jako, że wg legendy wywodzili się od bogini słońca - Amaterasu - stanowili pośrednik pomiędzy światem niebios i światem ludzi.

702 Kodeks Taihō.

Nara (710 - 794)

Stolica w Nara (k Kioto).

718 Kodeks Yōrō.

Heian (794 - 1185)

Przeniesienie stolicy do Heian-kyō (obecnie Kioto). Będzie to siedziba cesarza aż do XIX wieku. Był to rozległy zespół pałaców i osad służebnych. Bardzo długo w Japonii nie istniały miasta w naszym rozumieniu tego słowa. Nawet wsie składały się z gospodarstw oddalonych od siebie o kilkaset metrów.

Stopniowy rozwój instytucji, kultury i czas umiarkowanych konfliktów. Wojny wybuchały rzadko. W tym czasie przestała działać dotychczasowa organizacja wojska poborowego składającego się ze słabo wyszkolonych i wyposażonych chłopów. Funkcje wojskowe zaczęli pełnić możni organizujący prywatne armie, a dwór cesarski sprawował nad nimi kontrolę edyktami. Nieposłuszni albo sprawiający problemy możni (daimyo - panowie feudalni) byli pozbawianiu ziem i wystawiano na nich listy gończe. Ten system działał aż do czasu pojawienia się dostatecznie silnej prywatnej armii, której dowódca nikogo się nie obawiał.

794 tymczasowa funkcja sioguna (jako generalnego dowódcy wojskowego) na czas walki z Ajnami.

Taira no Masakado (zm 940)

Kamakura (1185 - 1333)

Zakończony wojną Gempei (1180-85) pomiędzy rodami Taira i Minamoto. Po tej wojnie powstaje charakterystyczna dla większej części historii Japonii dwuwładza:

  • dwór cesarski w Kioto, biurokraci, cesarz sterowany przez możnych
  • drugi ośrodek władzy w Kamakurze (50 km od obecnego Tokio) dwór siogunów.

1192 cesarz Go-Shirakawa przyznał funkcję / tytuł sioguna Yoritomo Minamoto. Od tej pory dożywotnia i dziedziczna.

O przewadze decydowała potęga militarna, władzę sprawowało kilka wielkich rodów, których przedstawiciele często walczyli po przeciwnych stronach. Uformowanie się instytucji szogunatu, czyli władzy wojskowych (warlordów), stopniowa marginalizacji dworu cesarskiego.

Zaczynają się rządy siogunów.

W dziejach Japonii istniały trzy siogunaty, jak widać na 682 lata przypadają dwie przerwy jedna trwa 5 druga trzydzieści lat, można więc mówić o 700 latach dyktatury wojskowej:

  • Kamakura (1185 - 1333)
  • Ashikaga (1338 - 1573)
  • Tokugawa (1603 - 1867)

Seria wojen wzrastających i upadających wielkich rodów. Jest to czas rozpadu władzy centralnej i regionalnych konfliktów. Fantastyczny temat dla filmów, kiepski czas dla przeciętnego człowieka.

To właśnie wtedy dwukrotnie, w latach 1274 i 1281 do Japonii dotarły mongolsko-koreańskie floty inwazyjne. Drugą zniszczył tajfun co uznano za cud i nazwano... no własnie - kamikaze (pl. boski wiatr).

Muromachi (1333 - 1568)

Teatr Nō.

1549 Franciszek Ksawery

Azuchi-Momoyama (1568 - 1600)

Hideyoshi Toyotomi władza w latach 1582-98. Jego syn w 1603 został siogunem i zapoczątkował dynastię siogunów Tokugawa rządzących Japonią przez cały okres Edo. Zbudował zamek w Edo.

Edo (1600 - 1868)

Klasyczny okres historii Japonii, Edo to obecnie centralna część Tokio.

Japonia na powrót jest scentralizowana, rządzili sioguni z rodu Tokugawa.

Manila: 1592 Portugalia, 1600 Hiszpania, 1609 Holandia, 1613 Anglia.

1633-39 Sakoku, izolacja

Teatr kabuki.

1701-03 47 roninów

Pojawili się cudzoziemcy (Europejczycy) przynosząc ze sobą broń palną oraz chrześcijaństwo. Jedną osią sporu było to czy Japonia ma przyjąć obce wpływy czy może wypędzić cudzoziemców a chrześcijan prześladować, drugą tradycyjny konflikt szogunatu z cesarstwem.

Meiji (1868 - 1912)

Upadek siogunatu i absolutna dominacja cesarza.

Scentralizowane, technokratyczne i bardzo intensywne przyjęcie obcych wpływów. Japończycy kształcą się na europejskich uniwersytetach, delegacje rządowe śledzą i kopiują rozwiązania europejskie.

Na nowo według najlepszych wzorów europejskich tworzona jest japońska armia. Równie dobrze można nazwać to Okresem Copypaste, bo na tym to polega. Dla przykładu: Japończycy uznali, że najlepszą flotę pełnomorską ma Wielka Brytania, więc zamówili tam okręty, a kadrę oficerską wykształcili w brytyjskich szkołach morskich, cały system szkolenia na miejscu był kopią systemu brytyjskiego, skopiowali nawet mundury. W 1905 pod Cuszimą tak naprawdę wygrała flota brytyjska.

Taishō (1912 - 1926)

Cesarz Yoshihito. "Demokracja okresu Taishō" rządy parlamentarne.

WWI po stronie Ententy i dlatego zajmuje ziemie znajdujące się pod kontrolą niemiecką: chińska prowincjia Shandong, Mariany, Karoliny i Wyspy Marshalla.

Shōwa (1926 - 1989)

Cesarz Hirohito. Militaryzm.

WWII - państwa osi. Kapitulacja.

Kapitalistyczna, demokratyczna Japonia powojenna.

Heisei (1989 - 2019)

Cesarz Akihito.

Reiwa (od 2019)

Cesarz Naruhito.

Japonia w 1 poł XX wieku

Okres Meiji kończy się ze śmiercią cesarza Mutsuhito w 1912. Za jego następcy narastają konflikty, które zadecydują o fatalnej przyszłości Japonii. Dynamiczny rozwój gospodarki trwa nadal, ale idą za tym rosnące problemy społeczne i przede wszystkim brak politycznej zdolności do okiełznania ich. Z jednej strony pojawiają się żądania wprowadzenia realnej demokracji i postępu społecznego, z drugiej rosną w siłę konserwatyści i nurt zachowawczy teraz już związany głównie z kręgami wojskowymi. Armmia staje się samodzielną, niekontrolowaną przez nikogo siłą. W latach 1905, 1910 przyłączona / okupowana zostaje Korea. W 1915 po raz pierwszy pojawiają się japońskie roszczenia terytorialne na kontynencie azjatyckim - tzw 21 żądań.

W 1926 na tron wstępuje Hirohito - 124 cesarz Japonii panujący w latach 1926-89. Dla przeciętnego Japończyka jest żywym bogiem, ale nad wojskiem nie ma realnej władzy. Dał o sobie znać zdegenerowany charakter japońskiej polityki i struktury władzy. Pod dostojeństwem i boskim blaskiem Cesarstwa i monarchii pulsowało gniazdo wściekłych żmij. Rywalizujące ze sobą grupy władzy, głównie wojskowych działały jak bezwględne mafijne gangi. Tylko w latach 1830-36 miało miejsce 20 poważnych ataków terrorystycznych, cztery zabójstwa polityczne udane i pięć nieudanych, do tego cztery zamachy stanu.

Dobrą metaforą sposobu funkcjonowania japońskich elit tamtego okresu był taras powstałego w okresie Heian buddyjskiego kompleksu świątynnego Kiyomizu-dera w Kioto. Popularne powiedzenie "skoczyć z tarasu Kiyomizu" było odpowiednikiem naszych "raz maty rodiła", "postawić wszystko na jedną kartę" czy współczesnego YOLO i odnosiło się do obyczaju skakania z tego tarasu, z wysokości 13 metrów z przekonaniem, że jeśli się przeżyje to planowane przedsięwzięcie zakończy się powodzeniem. Brzmi to absurdalnie, ale było to na tyle popularne, że w 1872 musiano wprowadzić prawo zakazujące tego.

Jeszcze jedną rzeczą ważną dla zrozumienia tamtego okresu jest tzw kodeks bushido. Jest to nigdy nie sformalizowany, w XVII wieku spisany w formie literatury popularnej dla ludu kodeks prezentujący styl życia samurajów. Było to ludowe wyobrażenie tego jak powinni żyć wojownicy, prawdziwi samuraje tego nie czytali. Ale kiedy pod wpływem gwałtownego unowocześnienia kraju uformowało się stronnctwo zachowawcze, konserwatywne, popularność tego kodeksu i idei w nim zawartych wzrosła i stała się wzorcowym wyobrażeniem "starych, dobrych czasów". Tak komiks z XVII wieku stał się przepisem na życie dla wojskowych, którym się wydawało, że są samurajami z bajki. Ta popularność ludowej utopii w wyższych kręgach wladzy byłaby być może zabawna, gdyby nie to, że bajka zaczęła decydować o losach Japonii i krajów sąsiednich.

Od 1930 sprawy przybierają zły obrót, Japonia pogrąża się w nieustannej wojnie wewnętrznej, zabójstwa polityczne i zamachy stanu stają się normą. Formuje się ruch tzw restauracji Shōwa, nacjonalistyczny i militarystyczny, nawołujący do likwidacji obcych wpływów i wzmocnienia władzy cesarza. Wiązało się to z szowinizmem, przekonaniem o wyjątkowej dziejowej misji Japończyków dla całej Azji Wschodniej. Powstaje Kōdō-ha (pl. Stronnictwo Cesarskiej Drogi) nacjonalistyczna formacja oficerów, która dokonała zamachu 26 lutego 1936. Zamach się nie powódł i wielu zwolenników skazano na śmierć, ale stronnictwo istnieje do końca wojny. Należał do niego Kuniaki Koiso premier od 22 lipca 1944 do 7 kwietnia 1945.

Droga ku wojnie

Sytuacja rozwija się w następujący sposób:

  • Już od wojny z Rosją w 1905 Korea jest okupowana. 1910 oficjalna aneksja.
  • 1915 "21 żądań"
  • WWII tak naprawdę dla Japonii zaczyna się od 1931, czyli siłowego przyłączenia Mandżurii i utworzenia marionetkowego państwa Mandżuoko.
  • Wojna z Chinami zaczyna się w 1937 i trwa do 1945.
  • Przez rok od 1938 do 1939 trwa wojna z sowietami zakończona wygraną przez generała Gieorgija Żukowa bitwa nad Chałchin-Goł zakończoną 16 września 1939. Tu mamy poważny akcent polski, gdyż to zwycięstwo zapewnia Stalinowi bezpieczeństwo na wschodzie i dopiero wtedy może zaatakować Polskę.
  • 1939 to ustawa o powszechnej mobilizacji i wprowadzenie dyktatury wojskowej.
  • W 1940 rozwiązano partie polityczne powołując w ich miejsce Stowarzyszenie Wspierania Władzy Cesarskiej. Powstaje wtedy koncepcja Strefy Wspólnego Dobrobytu Wielkiej Azji Wschodniej (aka Wielki Wschodnioazjatycki Obszar Dobrobytu) mającej obejmować Chiny, Koreę, Tajlandię, Birmę, Wietnam, Laos, Kambodżę, Malaje i Indonezję.

Tak więc podsumowując krytyczne położenie Japonii w końcu 1941 trzeba wymienić te wszystkie elementy: gwałtowny skok w stronę nowoczesności i reakcja na te zmiany w postaci uformowania się konserwatywnej kliki, czy też całego zespołu rywalizujących grup politycznych u władzy, kult bushido, nacjonalizm albo wręcz szowinizm idący w przekonanie o wyższości kultury i narodu japońskiego w całym obszarze Azji Wschodniej. A przede wszystkim dysfunkcjonalny system polityczny, którego skutkiem było to, że władzy rzeczywistej nie miał nikt, często odwoływano się do przemocy i morderstw i nikt nie kontrolował armii.

Trzeba też miec na względzie, że do końca WWII kolonializm był naturalną drogą rozwoju wielu krajów, widziany był wręcz jako symptom potęgi. Klub państw kolonialnych był elitą, do której apirowały państwa takie jak Niemcy kajzerowskie i no właśnie Japonia. Przecież już w 1879 oficjalnie włączono do Japonii Prefekturę Okinawy (południowe wyspy Riukiu), a po wojnie z Rosją w 1905 podporządkowana została Korea. Oficjalne Generalne Gubernatorstwo Korei powstało w 1910.

W 1907 dla ochrony kolei na terenie południowej Mandżurii powstaje Armia Kwantuńska, od 1919 jest już całkowicie niezależna. W 1931 po incydencie mukdeńskim Armia Kwantuńska podbija Mandżurię i rok później tworzy tam marionetkowe państewko Mandżuoko. To otwiera drogę do wojny z sowietami i Chinami.

Wojna z Armią Czerwoną jest krótka, ma charakter konfliktu granicznego i kończy się przegraną 16 września 1939. Natomiast wojna z Chinami, czy raczej wobec de facto rozpadu Chin, wojna w Chinach jest krwawa, okrutna i długa. Trwa od 1937 i kończy się dopiero z końcem WWII. W 1940 od Francji Vichy dostali swobodę działania w Indochinach.

Stał za tym nie tylko szowinizm i militaryzm. Problen z surowcami naturalnymi tak znany i ważny w przypadku Niemiec hitlerowskich był tu jeszcze bardziej dotkliwy. Japonia była skazana na import surowców, jeśli nie mogła ich kupić musiała wejść w układy albo je ukraść. Tymczasem elity polityczne wpadły w pułapkę nieograniczonej eskalacji agresji.

Agresji japońskiej z niepokojem przyglądały się dwie wielkie światowe potęgi, które uznawały Pacyfik za teren swoich żywotnych interesów: Wielka Brytania i USA. Wojna była nieunikniona, w zaciszu gabinetów dokonywano kalkulacji kiedy można się jej spodziewać i jak będzie wyglądała. W ocenie japońskiej czas działał na korzyść Anglosasów. Trzeba było uderzyć wystarczająco szybko, żeby pokonać amerykańską flotę Pacyfiku, zdobyć bazy i ustanowić przewagę na całym obszarze, tak żeby sam czynnik odległości działał na niekorzyść USA.

Wiedząc, że szansa na zwycięstwo nie przekracza 50% zdecydowały się skoczyć z tego cholernego tarasu Kiyomizu.

7 grudnia 1941 armia japońska zaatakowała amerykańską bazę morską w Pearl Harbor oraz bazy brytyjskie w Hong Kongu, Singapurze i Malajach.

Trzeba też pamiętać, że kalendarz japoński zaczyna się w 660 pne i przez cały ten czas czyli przez 2605 lat Japonia nigdy nie uległa obcej inwazji, nigdy nie skapitulowała. Dla porównania Wielka Brytania została w tym czasie podbita najpierw przez Rzymian (czasy Klaudiusza), potem we wczesnym średniowieczu przez germańskie plemiona Anglów i Sasów, i po raz trzeci w 1066 przez Normanów pod wodzą Wilhelma Zdobywcy.

Korea

Od wojny rosyjsko-japońskiej w 1905 Korea była protekoratem japońskim. Część Koreańczyków kolaborowała z okupantem, ale cały czas działała partyzantka. Zdarzały się akty ludobnójstwa, tysiące kobiet zmuszano do prostytucji, kraj poddany został rabunkowej eksploatacji.

1910 powołanie Generalnego Gubernatorstwa Korei.

Okupację zakończyło wkroczenie sowietów od północy i Amerykanów od południa. Dlatego teraz istnieją dwie Koree.

Wojna z Chinami 1937-1945

Kiedy popatrzymy na mapę taka wojna wydaje się dość dziwna. Ale na wojnie walczą armie, a nie kilometry kwadratowe. Chiny od dawna były słabym, podatnym na wrogie interwencje krajem: wojny opiumowe, powstanie bokserów itd. W 1912 ruch republikański Sun Jat-sena wymusił abdykację rządzącej do tej pory dynastii mandżurskiej.

Long story short - tak jak Chiny były słabym aczkolwiek scentralizowanym państwem za czasów dynastii mandżurskiej, to po 1912 stały się pogrążonym w chaosie obszarem rewolucji i wojen domowych. Dominującą siłą polityczną był Kuomintang, w którym władzę po śmierci Sun Jat-sena przejął Czang Kaj-szek. W 1927 wybucha wojna domowa między rosnącymi w siłę komunistami a Kuomintangiem trwająca aż do inwazji japońskiej, która na 9 lat pogodziła walczących.

W 1937 Chiny były pogrążone w wyniszczającej wojnie domowej i nie posiadały żadnej armii ani nawet ośrodka politycznego które mogłyby stawić opór. Nawet kiedy zawarto przymierze antyjapońskie sam sposób prowadzenia wojny był obliczony bardziej na wyniszczenie rywala niż wojnę z okupantem.

W 1938 wojska japońskie zdobyły Szanghaj, a wkrótce potem Nanking, w którym urządziły słynną "rzeż Nankinu" - wymordowali 40 do 300 tys cywilów. Rozbieżności w liczbie ofiar wynikają ze znaczenia politycznego tego wydarzenia. Część Japończyków uważa, że nie miała miejsca.

USA odpowiedziały najpierw wprowadzając embargo, a potem na różne nieoficjalne sposoby wspierając Kuomintang. W zanagażowaniu amerykańskim główną rolę odegrał generał Joseph Stilwell, w latach 1935-39 wojskowy attaché w Pekinie. Jeszcze przed atakiem na Pearl Harbor zapadła decyzja o udzieleniu Chińczykom pomocy lend-lease i wsparciu wojskowym.

Podczas wojny japońsko-amerykańskiej front w Chinach choć nie ma pierwszorzędnego znaczenia tworzy istotne zaplecze tej wojny.

1941-43

Wojna na Pacyfiku rozpoczęta atakiem na Pearl Harbor 7 grudnia 1941 cztery lata później zmierzała do dramatycznego końca.

Punktem przełomowym tej wojny była bitwa o Midway 4-7 czerwca 1942, czyli zaledwie pół roku po tym jak się rozpoczęła. Od tego czasu trwa dominacja amerykańskiej floty lotniskowców i stopniowe skracanie dystansu do Japonii.

Operacja Ichi-gō

1944

W 1944 dwa najważniejsze starcia japońsko amerykańskie rozstrzygające o japońskiej klęsce:

  • Walki o archipelag Marianów. Jej najważniejszą częścią była wielka bitwa morska na Morzu Filipińskim 19-20 czerwca, która wyeliminowała zdolność Japonii do przeprowadzenia operacji strategicznych.
  • Kampania filipińska z przełomową bitwą w Zatoce Leyte 23-26 października. Największa bitwa morska w historii. Rozstrzygnęła panowanie na wodach otaczających Filipiny, w rezultacie przesądziła o zwycięstwie Amerykanów na Filipinach i izolacji Japonii na Pacyfiku.

Mariany w 1899 zostały kupione przez Niemcy od Hiszpanii, która w tym czasie była już zbankrutowaną, byłą potęga kolonialną. Po klęsce Niemiec podczas WWI przejęli je Japończycy. Ich położenie dawało umożliwiało kontrolę nad centralnym Pacyfikiem. To z tego powodu w 1944 Japończycy byli zdecydowani bronić tych wysp za wszelką cenę. Zdobycie Marianów umożliwiło bezpośrednie ataki lotnicze na Japonię bombowcami B-29 z bezpiecznych i łatwych do zaopatrzenia wysp. To stamtąd 6 sierpnia 1945 wystartował Boeing B-29 Enola Gay, który zrzucił bombę na Hiroszimę. Do Tokio z baz lotniczych na Marianach jest 2,5 tys km, natomiast z Alaski 5 tys km.

Zdobycie japońskich pozycji na Marianach metodą "żabich skoków" czyli zdobywania kolejnych punktów na oceanie, coraz bliższych Japonii:

1945

Jest to dalszy ciąg stosowanej przez Amerykanów metody "żabich skoków".

1945 to kontynuacja kampanii filipińskiej czyli krwawa i bezsensowna bitwa o Manilę, stolicę Filipin, która trwała cały miesiąc od 3 lutego do 3 marca i spowodowała śmierć ponad 100 tys cywilów oraz 10-dniowa bitwa o wyspę Corregidor 16-26 lutego, która blokowała wyjście z Zatoki Manilskiej.

Równolegle trwa bitwa o Iwo Jimę od 19 lutego do 26 marca. Jest to niewielka, ale strategicznie położona w bezkresnej otchłani oceanicznej wyspa należąca do Archipelagu Wysp Wulkanicznych. Leży 1200 km na południe od Tokio. Dla porównania: Filipiny 2 tys km od Kiusiu (wyspa południowej Japonii), do Tokio 2,8 tys km, natomiast Mariany 2,5 tys km do Tokio.

1 kwietnia - 21 czerwca bitwa o Okinawę.

Filipiny

Filipiny miały dla Amerykanów ogromne znaczenie polityczne. Tradycyjnie był to największy sojusznik w regionie, przeciwwaga dla Japonii. Szczególnie wielkie znaczenie miały dla generała MacArthura. Kiedy Amerykanie byli jeszcze w szoku po ataku na Pearl Harbor, 2 stycznia 1942 przypłynął tam MacArthur i umieścił sœój sztab w tunelach skalistej, strategicznie położonej wyspy Corregidor mając plan obrony Filipin przez pół roku. W tym czasie miała przypłynąc odsiecz z USA i pokonać Japonię. Jednak wobec niepomyślnego rozwoju sytuacji Amerykanie przegrywali i musieli się cofać. Pomoc nie nadchodziła.

MacArthur otrzymał od Roosevelta rozkaz ewakuacji i 11 marca odleciał samolotem B-17 do Australii. Zaraz po wylądowaniu złożył słynną obietnicę: "I shall return". Zaciekły opór i ciągnące się na wyspie walki miały ogromne znaczenie propagandowe i były szeroko relacjonowane w mediach. Ostatecznie po zmiażdżeniu oporu na Filipinach i kilkudniowym przygotowaniu artyleryjskim osamotnieni obrońcy zostali pokonani w dwa dni. 6 maja 1942 Corregidor i całe Filipiny znalazły się we władaniu japońskim. Jeńcy zostali poprowadzeni w makabrycznym marszu śmierci.

W 1944 najważniejsze strategicznie było pokonanie japońskiej marynarki wojennej oraz zdobycie Marianów. Dalszą wojnę można było prowadzić nie wdając się w bój o Filipiny. Wystarczyło panowanie nad ważnymi strategicznie wyspami i izolowanie niezdolnych do ataku sił japońskich. Wygrała jednak opcja MacArthura, który przecież obiecał, że powróci i za wszelką cenę chciał je całe zdobyć zanim skończy się wojna.

20 października 1944 MacArthur wylądował na filipińskiej wyspie Leyte, zeskoczył z barki desantowej do wody razem z prezydentem Filipin Sergio Osmeñą i jeszcze tego samego dnia w przemówieniu radiowym mógł wreszcie powiedzieć "People of the Philippines, I have returned!".

Sergio Osmeña nie wygrał w wyborach, był wiceprezydentem od 1935, a prezydentem został podczas służby w rządzie na emigracji po śmierci poprzedniego prezydenta 1 sierpnia 1944. Przegrał w wyborach w 1946 na rzecz pupila MacArthura, Manuela Roxasa, któremu MacArthur zawdzięczał kupę forsy (nazwijmy rzeczy po imieniu) a ten w zamian stworzył Roxasowi z niczego legendę wielkiego bojownika o niepodległość.

Plan MacArthura wyzwolenia Filipin przed zakończeniem wojny nie zakończył się powodzeniem. Niepokonany korpus generała Tomoyuki Yamashity, który zdobył sobie przydomek "Tygrysa Malajów" do końca wojny stacjonuje ukryty w lasach i górach północnego Luzonu. Dopiero 2 września Talashito dopiero po tym jak z trudem, ale jednak w końcu uwierzył w autentyczność rozkazu kapitulacji poddaje do niewoli 100 tys swoich żołnierzy.

Bitwa o Manilę

Decydującą fazą wojny o Filipiny jest bitwa o Manilę. Bitwa w stolicy zajęła cały miesiąc, a jej skutkiem była śmierć 100 tys. cywilów i zniszczenie całych dzielnic miasta.

Żadnym pocieszeniem dla ofiar nie jest to, że jednym z powodów, dla których Amerykanie w ogóle zaatakowali wojska japońskie na Filipinach było ważne zobowiązanie sojusznicze i złożona przez MacArthura obietnica powrotu.

Niestety dla mieszkańców Manilii najpierw Amerykanie zdecydowali, że wyzwolą Filipiny czyli zaatakują Manilę, a w odpowiedzi głównodowodzący siłami japońskimi generał Tomoyuki Yamashita zdecydował stolicy bronić za wszelką cenę.

Fanatyczny opór napotkany przez US Army spowodował, że dowódcy amerykańscy mając do wyboru ogromne straty własne, albo intensywne bombardowanie artyleryjskie cywilnych dzielnic, wybrali to drugie.

W ten sposób w wyniku tych trzech kolejnych decyzji bitwa o stolicę przerodziła się w masakrę jej mieszkańców. Zginęło 17 tys. Japończyków i ponad 100 tys. Filipińczyków. Oraz 1010 żołnierzy amerykańskich.

Bitwa o Corregidor

Jest to maleńka, górzysta wysepka blokująca wyjście z zatoki manilskiej. 14 km2 - 5% obecnej powierzchni Wrocławia; dla porównania tzw Wielka Wyspa wrocławska to 9 km2.

Bitwa zaczęła się od skutecznego zbombardowania stanowisk plot. Atak rozpoczęło niebywale śmiałe lądowanie spadochroniarzy na płaskim szczycie dominującej góry. Po opanowaniu tej pozycji nastąpił desant z morza.

Bitwa trwała 10 dni. Z pięciu tysięcy Japończyków 20 żołnierzy dostanie się do niewoli. Dwudziestu. Reszta zginie. Amerykanów było tylko dwa tysiące, zginęło ich 235. Daje to wyobrażenie o przewadze sile ognia i skuteczności ataku spadochhroniarzy.

Ale z drugiej strony była to bitwa, która dała Amerykanom wyobrażenie jak może wyglądać wojna o Japonię. A przecież Corregidor to Filipiny, a nie Japonia. Japonię będą mieli na Okinawie.

Corregidor był miejscem o symbolicznym znaczeniu. To na tej skalistej wysepce blokującej Zatokę Manilską został ulokowany sztab MacArthura zaraz po ataku na Pearl Harbor.

Mniej znana, ale nie mniej ważna rzecz rozegrała się w zupełnym cieniu, dosłownie i w przenośni. W 1942 po ewakuacji z Szanghaju najpierw w Naval Base Cavite, a potem na wyspie Corregidor w podziemnych korytarzach stacjonowała tajna jednostka kryptoanalityczna CAST, pod dowództwem komandora Rudolpha J. Fabiana. Badali japońską łączność z nasłuchu 2 Batalionu Służby Sygnałowej Sił Lądowych. Nazwa jednostki wzięła się od nazwy kodowej wyspy - "C". Z powodu zagrożenia w dwóch turach do marca 1942 cała jednostkę ewakuowano okrętami podwodnymi do Australii.

Bitwa o Iwo Jimę

Miejsce

Iwo Jima mająca powierzchnię 22 km2 jest częścią Wysp Kazan, archipelagu wysp wulkanicznych należącego do Japonii. Została skolonizowana dopiero w XIX wieku. Choć do Tokio jest stąd 1200 km bezmiaru Pacyfiku oficjalnie jest to japońska ziemia, więc jest to pierwsze terytorium japońskie, o które walczą Amerykanie.

Dla porównania: wrocławska była dzielnica Śródmieście 16 km2, wrocławska Wielka Wyspa 9 km2, Corregidor 14 km2

Bitwa

Bitwa zaczyna się 19 lutego 1945 i zajmie 36 dni, aż do 26 marca. Zginie 4 tys amerykańskich żołnierzy (ze 110 tys) i ponad 20 tys japońskich (z 21 tys). Tak, 20 ponad tysięcy z 21 tysięcy. Do niewoli dostało się 216 Japończyków, a 20 073 zginęło w walce bądź popełniło samobójstwo. Oficjalne straty amerykańskie to 4197 zabitych, 19 tys rannych (w wyniku ran zmarło 1401), 494 zaginionych.

Wśród wielu ofiar pierwszego dnia walk było dwóch sierżantów Marines, dowódców sekcji karabinów maszynowych, których warto wspomnieć:

  • Darrell S. Cole kiedy jego karabin maszynowy zaciął się, mając tylko pistolet i granat zniszczył stanowisko japońskiego karabinu maszynowego, tego dnia zniszczył ich w sumie pięć, używając granatów. Od jego nazwiska pochodzi nazwa niszczyciela rakietowego USS "Cole" (DDG-67) znanego z ataku terrorystycznego w Jemenie w 2000.
  • John Basilone po samodzielnym zniszczeniu japońskiego schronu i wyprowadzeniu czołgu z pola minowego. Basilone był jednym z głównych bohaterów serialu "Pacyfik" z 2010.

Pod koniec bitwy najprawdopodobniej 22 marca gnie pułkownik Takeichi Nishi, arystokrata i sportowiec. W 1932 zdobył złoty medal w jeździectwie (skoki przez przeszkody) na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles. Był znany i popularny w USA. Nawoływano go megafonami proponując poddanie się do niewoli.

Baron Takeichi Nishi Baron Takeichi Nishi i jego koń Uranus.
By http://www.iwo-jima.org/sensi/index.html, Domena publiczna, Link

Dowódcą obrony był generał Tadamichi Kuribayashi, który na wyspie wylądował 19 czerwca 1944. Jeszcze trwała batalia o Mariany. Już na wyspie dowiedział się o klęsce i od razu zrozumiał, że nie otrzyma żadnej pomocy. Nakazał ufortyfikowanie wyspy. Wiedział, że ze względu na przewagę siły ognia nie mają szans na wytrwanie w klasycznej, podręcznikowej walce. Nakazał ukrycie wszystkich punktów ogniowych pod ziemią. Iwo Jima stała się podziemną i skalistą fortecą. W tym celu wykorzystano również dominującą nad wyspą górę Suribachi, w wulkanicznych skałach powstała rozgalęziona sieć tuneli. Już po bitwie Amerykanie odkryli ich 18 km.

System ogniowy był starannie przemyślany, całą wyspę zamieniono w śmiercionośną pulapkę. 360 armat powyżej 75 mm, 300 dział plot i ponad 2 tys karabinów maszynowych. Dwa lotniska.

Do 16 lutego 1945 Iwo Jima była bombardowana i atakowna z powietrza przez 60 dni. Przez ostatnie dwa dni przeprowadzono wzmożone bombardowanie. Planowano początkowo 9 dni, ale według oceny dowództwa miało to wystarczyć. Dowódca sił na Pacyfiku admirał Chester W. Nimitz powiedział, że będzie to "czterodniowy spacer Marines".

Pierwszego dnia desantowano na wyspę 30 tysięcy żołnierzy, ciężki sprzęt utknął, ale pierwsze minuty nie zapowiadały jatki jaka miała się rozpętać. Nagle wszystkie ukryte stanowiska ogniowe pierwszej linii ekslodowały morderczym ogniem. Straty w pierwszym dniu były większe niż w Normandii,

Dzień później, 20 lutego, amerykańska piechota morska zajęła jedno z lotnisk.

21 lutego Amerykanie stracili lotniskowiec Saratoga zaatakowany przez 20 samolotów kamikaze.

Jest to jedna z kilku najważniejszych bitew w historii USA. 22 Marines i 5 marynarzy otrzymało najwyższe odznaczenie wojskowe Medal of Honor. W żadnej pojedynczej bitwie nie przyznano tylu.

Raising the Flag on Iwo Jima

Stożek wulkaniczny Suribachi to nie tylko najwyższa góra tej wyspy, to tak naprawdę jedyna góra która tam się znajduje, ogroma wysokość względna sprawia, że dominuje nad okolicą i w oczywisty sposób jest głównym celem ataku. Jej nazwa oznacza moździerz kuchenny.

23 lutego rano, piątego dnia bitwy, Amerykanom udało się opanować powierzchnię Suribachi, wysłali dwa patrole na szczyt i po tym jak nie napotykając na opór dotarły na szczyt i powróciły, wysłali tam pluton żołnierzy z flagą. Zdjęcie tej flagi wykonał sierżant sztabowy Louis R. Lowery pracujący dla pisma Leatherneck. Była to niewielka flaga 140x70 cm, zbyt mała, żeby można było ją dostrzec z oddali.

Żeby zapewnić łączność obserwatorom na szczycie góry trzeba było dociągnąć kabel telefoniczny, Wysłani na tę misję żołnierzami otrzymali znacznie większą flagę o rozmiarach 145x142 cm. W tym czasie na szczyt zmierzało trzech innych fotoreporterów Marines, wśród nich był Joe Rosenthal. Spotkali schodzącego w dół Lowery'ego i dowiedzieli się od niego, że flaga już została zawieszona. Żaden z nich nie wiedział o drugiej fladze. Chcieli już zejść, ale Lowery przekonał ich, że warto wejść na górę dla samych widoków. Dopiero na szczycie Rosenthal zobaczył, że żołnierze przygotowują się do powieszenia większej flagi, jako masztu użyli japońskiej rury wodociągowej. Zdjęcie wykonał w ostatniej chwili nie mając nawet czasu żeby spojrzeć przez wizjer. Przypadkiem uchwycił ikoniczną scenę, której kompozycji i Rembrandt by się nie powstydził. Jest to jedna z kilku najbardziej znanych scen całego XX wieku.

Dwa dni później 25 lutego ukazała się na pierwszej stronie New York Timesa, jako - "Raising the Flag on Iwo Jima". Historia zawieszenia flagi i późniejsze dzieje tego wydarzenia są opisane w "Flagach naszych ojców" filmie z rewelacyjnej dylogii Clinta Eastwooda.

Jeszcze w tym samym roku za tę fotografię otrzymał nagrodę Pulitzera. Stało się ono nie tylko rozpoznawalnym symbolem wojny na Pacyfiku, jest również wzorem dla Pomnika Korpusu Piechoty Morskiej (ang. Marine Corps War Memorial) w pobliżu Narodowego Cmentarza w Arlington. Zostało uznane za najczęściej reprodukowane zdjęcie w dziejach i stało się jedną z ikon amerykańskiego zaangażowania w II wojnę światową.

O tym, że wciąż jest to żywy symbol świadczy wykorzystanie tej sceny przez Davida Cernego w rzeźbie przedstawiającej Polskę w projekcie Entropa zamówionej w 2009 przez rząd czeski z okazji objęcia prezydencji EU przez Czechy - w wizji Černego na czymś w rodzaju tortu na planie Polski księża wbijają tęczową flagę LGBT.

Koniec bitwy

Amerykanie nie wdają się w walki w tunelach, wszystkie napotkanie cele niszczą granatami i miotaczami płomnieni. Zasadnicza część walk kończy się 16 marca. Ale garnizon nie kapituluje. Celem walki nie jest obrona wyspy, ale przedłużanie starcia i wykrwawianie przeciwnika. Nieustanne angażowanie sił. Kuribayachi, który z tego powodu zakazywał ataków banzai nie widząc już dalszej możliwości walki w nocy 25 marca osobiście przeprowadza taki atak stając na czele 300 osobowego oddziału. Zginęło 100 żołnierzy amerykańskich.

Bitwa oficjalnie kończy się 26 marca, ale data ta oznacza uznanie przez USMC, że nie ma już zorganizowanego oporu. Walki trwały jeszcze kilka miesięcy, już po 26 marca zginęło kilka tysięcy Japończyków. Ostatnich dwóch żołnierzy japońskich schwytano w 1949.

Znaczenie

Pierwsze zwycięstwo Amerykanów w bitwie na japońskiej ziemi, pokonali japońską armię na wyspie Iwo Jima. Ale jakie realnie znaczenie miała ta wyspa i jej zdobycie? Iwo Jima znajduje się dokładnie w połowie drogi z mających strategiczne znaczenie Marianów, skąd startują amerykańskie B-29 bombardujące Japonię. Ale choć strategicznie położona nie odegrała wielkiej roli podczas wojny i sprawa tego czy warto było ponosić takie ofiary by zdobyć tę wyspę jest wciąż przedmiotem dyskusji, szczególnie ze względu na symboliczne znaczenie flagi na Suribachu. Podsumowując można zadać pytanie - czy warto było podnieść flagę na Suribachi?

  • Japończycy mieli tam bazę myśliwców przechwytujących i radary wczesnego ostrzegania. Ale w ciągu trzech miesięcy poprzedzających inwazję te myśliwce zestrzeliły tylko 11 B-29, a likwidacja bazy radarowej nie oślepiła Japończyków bo mieli drugą na wyspie Rota, która nigdy nie została zaatakowana.
  • Już po zajęciu Iwo Jimy Amerykanie umieścili tam bazę myśliwców osłony, ale z powodu słabości japońskiej plot nie odegrały żadnej istotnej roli. Takich misji było tylko 10, zresztą Amerykanie szybko przestawili się z dziennych w miare precyzyjnych bombardowań na nocne podpalenia, a z powodu słabej techniki radarowej i wysokości z której operowały B-29 osłona myśliwska nie była im potrzebna.
  • Iwo Jima stała się bazą dla międzylądowania i uzupełnienia paliwa dla bombowców. Ogółem B-29 wylądowały tam ok 2200 razy z czego 80% to było wlaśnie rutynowe tankowanie. Reszta to szkolenie, bo mała wyspa jest trudnym celem.
  • Czasem jest podnoszona kwestia Iwo Jimy jako bazy ratunkowej dla powracających z misji samolotów. Bez wątpienia część lądowań miało charakter awaryjny i jest jakaś trudna do określenia liczba ludzi, którym zdobycie tej wyspy uratowało życie. Ale po pierwsze, no właśnie - jest na tyle niewielka, że w ogóle jej nie znamy, po drugie Amerykanie mieli dobrze działający system ratowania załóg B-29 zmuszonych do lądowania w oceanie. Na tej ogromnej przestrzeni ratowali połowę ludzi.

40 lat po bitwie, 19 lutego 1985 zorganizowano pierwsze spotkanie weteranów obu stron. Odsłonięto dwujęzyczną tablicą pamiątkową z napisem głoszącym, że zebrani czczą pamięć wszystkich poległych.

Filmy

Miała tak ogromne znaczenie medialne, że już w 1945 armia nakręciła kolorowy dokument "To the Shores of Iwo Jima".

W 1949 powstał film "Sands of Iwo Jima" z Johnem Waynem w roli głównej.

W zupełnie innej stylistyce utrzymany jest "The Outsider" z 1961, w którym Tony Curtiss wciela się w postać Iry Hayesa, Indianina, jednego z żołnierzy którzy zatknęli flagę. Ira nie mógł znieść fetowania go jako bohatera i nie uzyskał rzeczywistej pomocy, popadł w alkoholizm i stał się tragicznym symbolem powojennych ofiar wojny.

Nam jest najbardziej znana z dylogii Clinta Eastwooda "Letters from Iwo Jima" i "Flags of Our Fathers".

Bitwa o Okinawę

1 kwietnia 1945 Amerykanie wysadzają desant na Okinawie, ojczyźnie karate. Kiedy popatrzymy na mapę dna morskiego to widzimy, że w kierunku południowym od Wysp Japońskich wychodzą dwa grzbiety:

  • pierwszy prosto na południe i jego częścią są właśnie izolowane Wyspy Wulkaniczne z Iwo Jimą i dużo dalej Mariany.
  • drugi zakręca w kierunku kontynentu azjatyckiego i składa się ciągu wysp łączących Japonię z Tajwanem, jest to Riukiu (archipelag Nansei). To własnie tam, w połowie drogi pomiędzy Tajwanem a Kiusiu znajduje się Okinawa.

Corregidor ma 5,5 km2, Iwo Jima 21 km2, Okinawa 1200 km2.

Wielkość i położenie Okinawy powodowały, że jej historia to balansowanie pomiędzy Chinami a Japonią z dużą dozą niezależności. Od średniowiecza do XVI wieku trwał okres dominacji wpływów chińskich. Od inwazji japońskiej w 1609 trwa okres "podwójnej zależności". W tamtym okresie dla Japończyków Okinawa to był obcy, izolowany ląd, coś w rodzaju bliskiej, zamorskiej kolonii. Taka zresztą była geneza karate, otóż Japończycy ze wzgledu na niebezpieczeństwo wybuchu buntu zabronili mieszkańcom wyspy posiadania broni i tak narodziła się sztuka walki wręcz, używająca czasem broni niewojskowej - tonfa to po prostu sadzak do ryżu, nunczaku to cep.

O przyłączeniu Okinawy do Japonii zaczęto myśleć dopiero w okresie Meiji i nastąpiło to w latach 70. XIX wieku. Czyli w 1945 żyli jeszcze wciąż "najstarsi górale", którzy pamiętali okres względnej niezależności, ale gospodarka i społeczeństwo Okinawy było już trwale zintegrowane z Japonią.

Yamato

Jak to ktoś ujął wojna morska jest wojną produkcji okrętów, wygra ten kto wyprodukuje ich więcej. Japonia nie miała szans w tym wyścigu.

W 1941 Japończycy rzucili wyzwanie USA mając wg swojej własnej oceny niewielkie szanse na zwycięstwo. Postanowili amerykańskiej przewadze zdefiniwanej w kategoriach ilości przeciwstawić japońską jakość. Nie mieli szans pokonać USA w tonażu czy generalnej sile ognia. Mała liczba o wiele lepszych japońskich okrętów miała pokonać w jednym lub dwóch decydujących starciach główną siłę uderzeniową wroga - amerykańskie lotniskowce. Potężne okręty takie jak Yamato czy jego bliźniak Musashi miały być odpowiedzią na przewagę USA w każdej innej dziedzinie, liczono na to, że będą przeciwwagą dla siły ognia floty amerykańskiej, której wielkość okrętów ograniczał rozmiar kanału panamskiego.

Taka była idea stojąca za powstaniem Yamato i Musashi. Tak się jednak złożyło, że Yamato tylko raz miał okazję użyć głównej artylerii, podczas nieudanej próby obrony Filipin.

W końcu wysłano go w misji samobójczej do obrony Okinawy, miał paliwa tylko w jedną stronę. Jego celem było tzw sztrandowanie, czyli wylądowanie na płyciźnie przybrzeżnej i pozostanie tam już na stałe jako bateria artylerii. Miał pełne zapasy amunicji.

7 kwietnia po trwającym ponad dwie godziny atakach prawie 400 samolotów amerykańskich w trzech falach, trafieniu przynajmniej 11 torpedami eksplodował jeden z magazynów amunicji. Grzyb wybuchu miał wysokość 6 km i był widoczny na odległej o 160 km Kyusiu. Z 2332 członków załogi udało się uratować tylko 277 ludzi.

Sam okręt jest tajemnicą dla miłośników marynistyki, bo po zatopieniu obu należących do tej rodziny pancerników tajna policja japońska Kempeitai dostała rozkaz zniszczenia całej dokumentacji łącznie ze zdjęciami i zadanie to wykonała dokładnie, więc wszystko co wiemy, wynika z analizy zdjęć sporządzonych przez marynarkę wojenną USA.

Yamato był okrętem flagowym Połączonej Floty, czy morskiego składnika floty cesarskiej.

Dlaczego nie został przeznaczony do obrony kraju, a zmiast tego wysłany w bezsensownej, samobójczej misji? Odpowiedź na to pytanie pozwala zrozumieć sposób myślenia japońskiej kadry ofcerskiej żyjącej w oparach kodeksu bushido. Obowiązkiem samuraja, a wszyscy oficerowie uważali się za samurajów, było zwycięstwo lub śmierć z honorem.

W 1944 już nie dało się ukrywać, że cały ciężar wojny prowadzonej przez cesarską armię ponoszą siły lądowe. Marynarka cesarska od samego początku nie zaliczyła żadnego istotnego zwycięstwa. Nawet Pearl Harbor jeżeli realistycznie ocenić skutki było klęską. Amerykanie doświadczyli spektakularnego upokorzenia, ale US Navy nie została osłabiona. Lotniskowce nieruszone, suchy dok sprawny, zapasy paliwa kompletne. Bitwa o Midway w czerwcu 1942 jest punktem zwrotnym wojny na Pacyfiku i wielką klęską wielkiej cesarskiej floty. W 1945 nie było już żadnych szans na zwycięstwo a okręt flagowy Połączonej Floty, wielki, największy Yamato, cały lśniący i nietknięty nie był żadną dumą, lecz wręcz przeciwnie, był hańbą całej armii. Na Midway wszystkie japońskie pancerniki się spóźniły. Brał udział w dwóch bitwach w 1944, najpierw w bitwie na Morzu Filipińskim w czerwcu i potem w październiku w bitwie morskiej w Zatoce Leyte. W żadnej z nich nie odegrał żadnej roli. W drugiej oddał kilka niecelnych strzałów do niszczycieli przeciwnika i dostał dwa niegroźne trafienia torpedami. Jego bliźniak Musashi zatonął.

Już wcześniej z powodu ciągłego bazowania okrętu mówiono o "Hotelu Yamato", teraz jednak miał opinię "pływającego hotelu dla bezczynnych, nieudolnych admirałów". W każdej normalnej marynarce byłby jeszcze jakąś nadzieją, ale to była marynarka japońska i jedynym być może mającym element racjonalności składnikiem decyzji było poświęcenie okrętu na zadanie śmiertelnego ciosu, póki jeszcze można go zadać. Było bowiem oczywiste, że Amerykanie polują na Yamamoto, który w starciu z samolotami US Navy będzie bezradny. Jego port macierzysty w Kure był obiektem ataku w ramach Operation Starvation minowania z powietrza szlaków zaopatrzeniowych. Na minach zrzuconych przez amerykańskie samoloty wyleciał w powietrze jeden z niszczycieli wychodzący z tego portu.

Od 3 maja 1944 dowódcą naczelnym Połączonej Floty był admirał Soemu Toyoda. To jego decyzją były te dwie wielkie i przegrane bitwy floty japońskiej w 1944: na Morzu Filipińskim i w Zatoce Leyte. Obie były ryzykiem podjętym w obliczu kończących się zasobów, od których zależało funkcjonowanie floty. Flota więc była przydatna tylko jeżeli zakończyłyby się zwycięstwem. Jeżeli by do nich nie dosżło, albo gdyby były przegrane była bezużyteczna. Obie były klęską, a Yamato całkowicie sprawny i bez ofiar na pokładzie każdą chwilą istnienia przynosił wstyd.

To dlatego 4 kwietnia admirał Toyoda wydał rozkaz operacji Ten-gō (jap. Niebo) - rzucenia wszystkego co Marynarka jeszcze ma w samobójczym wysiłku na Okinawę. Przede wszystkim był to Yamato, oprócz niego lekki krążownik Yahagi i 6 niszczycieli. Jak to ujął dowódca wysłanej grupy okrętów wiceadmirał Seiichi Itō "Sądzę, że otrzymaliśmy stosowną okazję by umrzeć. Samuraj, żyje tak, że zawsze jest przygotowany na śmierć". Zginął na Yamato. Wypowiedź ta obrazuje jego stan umysłu w sytuacji, z której nie dano mu wyjścia. Był racjonalnym człowiekiem i uważał wysłanie okrętów na Okinawę za bezsensowne marnowanie sił. Zmienił swoje nastawienie kiedy z dworu cesarskiego nadeszła wieść, że cesarz oczekuje jakiegoś działania Marynarki.

Możliwe, że zadaniem tej grupy bojowej było odciągnięcie uwagi Amerykanów od przerzucenia na Okinawę wszystkich posiadanych sił kamikaze, ale czynnikiem przesądzającym o losie wielkiego pancernika była wola cesarza i specyficzne rozumienie honoru przez kadrę oficerską.

Yamato tonie Yamato tonie.
Domena publiczna, Link

Operation Starvation

27 marca 1945 rozpoczęła się Operation Starvation - zaminowanie z powietrza japońskich szlaków wodnych. B-29 zrzucały na spadochronach niekontaktowe miny morskie blokując japońskie porty. Okazało się to bardzo skuteczne, w ostatnim półroczu wojny w tonażu zadano Japończykom większe straty niż przy użyciu wszystkich stosowanych metod łącznie. Musieli zrezygnować z 35 na 47 szlaków konwojowych. Port Kobe zmniejszył transport o 80%. Łącznie zatopiono 670 statków o tonażu ponad 1250 tys ton. Twentieth Air Force wykonała 1,5 tys lotów i zrzuciła 12 tys min.

Ponadto było to niebywale tanie, nie angażowało wielkich sił i nie przynosiło strat własnych. Zarówno w ocenie japońskiej jak i amerykańskiej gdyby rozpocząć tę operację wcześniej byłaby szansa na zagłodzenie wojny. Ale ponieważ rozpoczęto ją w końcu marca 1945 wpływ był ograniczony. Zresztą na tym etapie Japonia nie prowadziła już wojny morskiej.

Szacunek strat

Propaganda po obu stronach sprawnie wykonywała swoje zadanie. Amerykanie na przykład mogli mówić o serii zwycięstw, przewadze i oczywuistym rezultacie wojny. Zwyciężali w Europie, Japonia była pokonana.

Oczy całej Ameryki zwrócone były na Iwo Jimę, cała Ameryka zobaczyła zdjęcie Rosenthala i od razu się w nim zakochuje. W tle pojawia się informacja, że po jedenastu dniach walk bitwa o Corregidor na Filipinach zakończyła się zwycięstwem Amerykanów. Wydawałoby się, że sytuacja jest bardzo dobra. Na froncie europejskim Amerykanie walczą już w Niemczech. Z Marianów mogą bezkarnie bombardować Japonię. Filipiny w zasadzie zostały odbite, a teraz amerykańska flaga wisi nad Iwo Jimą.

Ale armia i politycy już wiedzą, że wojna z Japonią w niczym nie będzie przypominać tej z Niemcami. Marines nigdy dotąd nie zetknęli się z takim przeciwnikiem.

Statystyki bitew o wyspy w latach 1944-45. Podane dane są przybliżone.

bitwaczasJaponia (garnizon / straty)USA (liczebność / straty)inne straty
Saipan24 dni32 tys / 24 zabitych i 5 tys samobójstwo71 tys / 3,5 tys zabitych i zaginionych? 22 + 7 tys cywilów
Guam21 dni22 tys / 19 tys60 tys / 2 tys600 cywilów
Tinian9 dni8 tys / 8 tys zabitych i zaginionych, do niewoli się dostało 25241 tys / 326 zabitych4 tys japońskich cywilów, dużo samobójstw
Peleliu73 dniponad 10 tys / 13 tys zabitych, do niewoli dostało się 40048 tys / 1,5 tys zabitych
Angaur35 dni1400 / 1350 zabitych / do niewoli 5010 tys / 250 zabitych
Manila28 dni17 tys / 17 tys zabitych38 tys / 1 tys zabitychponad 100 tys Filipińczyków
Corregidor11 dni6700 / 6600 zabitych7 tys / 200 zabitych
Iwo Jima36 dni21 tys / 216 dostało się do niewoli110 tys / 7 tys zabitych
Okinawa98 dniponad 116 tys / ok 110 tys zabitych i ok 10 tys dostało sie do niewoliponad 200 tys / 15 do 20 tys zabitychz 300 tys cywilów od 30 do 100 tys zabitych

Podobnie jak w hitlerowskich Niemczech w cesarskiej Japonii propaganda straszyła brutalnością wroga. W Niemczech to Partia, dyskretnie, ale półoficjalnie dystrybuowała arszenik. Wojsko japońskie zupełnie oficjalnie namawiało do samobójstwa w obliczu klęski, cywilom rozdawano granaty by mogli zabić się bezboleśnie.

Dla każdego oficera klęska była oczywista od czasu przegranej bitwy o Mariany. Po bitwie w Zatoce Leyte jesienią 1944 Japonia utraciła możliwość transportowania wojsk i była bezbronna. Wiadomości z frontu podlegały cenzurze, ale na wiosnę 1945 po klęsce na Iwo Jimie już każdy cywil wiedział, że wojna jest przegrana. Mimo to opór nie słabł, a bitwa na Okinawie nie wykazała zmian w postawie Japończyków.

Japonia oczywiście była do zdobycia, ale ogromnym kosztem. Do Tokio Amerykanie mogli się dostać tylko przez morze krwi. Jaka była alternatywa?

Czy Japonię dało się zagłodzić? Do marca 1945 stracili 75% floty Handlowej. Żywność była racjonowana od 1942, od 1943 Japończycy jedli 60% tego co Amerykanie.

Wszędzie gdzie Amerykanie walczyli z Japończykami oddziały japońskie walczyły dosłownie do ostatniego żołnierza. Ogromne straty były również wśród japońskich cywilów. Na Saipanie zginęło 13 z 20 tys cywilów, wiele tysięcy w wyniku samobójstwa. Od czasu tej bitwy samobójstwo, a jeszczce lepiej samobójstwo w walce i próba zabicia choćby jednego amerykańskiego żołnierza było zalecaną reakcją na klęskę.

Po całkowitej klęsce cała Japonia szykowała się do samobójstwa w walce. Opracowano operację Ketsugō (pl. Decydująca / Rozstrzygająca Operacja), prowadzono akcję propagandową "Chwalebna Śmierć Stu Milionów" (Japończyków w 1940 było 70 mln). Początkowo do sierpnia mieli zmobilizować w sumie 6 mln ludzi. Plany mobilizacyjne gwałtownie wzrosły, już w marcu zadecydowano o powołaniu pod broń każdego mężczyzny od 15 do 60 roku życia i każdej kobiety od 17 do 40 roku życia. Było to ok 20 mln ludzi, dla których nie było ani broni ani mundurów.

Wszystkie siły japońskie, armia, resztki marynarki, lotnictwo kamikaze, nawet miliony zmobilizowanych cywilów miały być rzucone do samobójczej walki o pierwszy cel amerykańskiej inwazji na Wyspy Japońskie - wyspę Kiusiu. Planowany w ramach Operacji Downfall atak miał zostać utopiony we krwi.

Raport wywiadu USAAF z 21 lipca przedstawiał tę sytuację wprost:

The entire population of Japan is a proper Military Target . . . THERE ARE NO CIVILIANS IN JAPAN.

Kamikaze

Jako Europejczycy Japonię kojarzymy z pewnych ekstremów. Na pewno od początku kontaktów z Japonią miała w Europię opinię wysokiej cywilizacji. Wyrafinowanie sztuki i rzemiosła, ogromny wpływ mody japońszczyzny na sztukę europejską i to od baroku. Z drugiej strony niepojęte w Europie zjawiska takie jak seppuku czy kamikaze. Owszem ataki samobójcze czy samobójstwa honorowe również się zdarzały w Europie, ale nigdy nie były tak sformalizowane czy masowe. Hilerowcy, także żołnierze popełniali samobójstwa w obliczu klęski, ale ataki banzai się nie zdarzały, a kamikaze mialo marginalne znaczenie.

W przypadku kamikaze nie jest to jednak jak można by sądzić kwestia wyłącznie kultury. W tej metodologii walki zawiera się racjonalne jądro. Jak to wyliczył Bernhard Kast, historyk najbardziej znany z prowadzenia kanału YT "Military History Visualized" - w podlinowanym poniżej filmie "Kamikaze Tactics - Insane or Rational?" wg wyliczeń amerykańskich od lata 1944 skuteczność obrony plot okrętów US Navy wzrosła tak bardzo, że dla uzyskania 5 trafień (a żadne z nich nie dawało gwarancji zatopienia okrętu) trzeba było wysłać na misję 120 samolotów z czego tracono 88. Tymczasem w przypadku ataku kamikaze było to 56 maszyn. Co prawda 100% z nich tracono, ale i tak było to ponad 30 pilotów i maszyn mniej niż w przypadku ataku konwencjonalnego. Do tego trzeba dodać mniejsze wymagania szkoleniowe wobec pilotów i niższy koszt ich samolotów oraz misji. Konwencjonalna taktyka była bardziej samobójcza i kosztowna niż taktyka wprost samobójcza. Takie były koszty wojny. Wbrew pozorom kamikaze to była racjonalna odpowiedż na przewagę US Army.

Do tego skuteczność kamikaze można było podnieść stosując odpowiednią taktyke ataku, tzn rozpraszając grupę bojową i dokonując nieskoordynowanego, ciągłego ataku z wielu stron, z pułapu trudnego dla radarów i samolotów osłony, czyli z góry lub tuż nad poziomem wody. Zdarzały się ataki mieszane. Takki charakter miał pierwszy atak Kikusui (jap. "Woda z chryzantem" - czyli sake), w którym wzięło udział 355 samolotów kamikaze i 244 zwykłych samolotów bojowych.

Taki charakter miała cała wojna prowadzona przez Japonię wojna przynajmniej od Peleliu (wrzesień-listopad 1944) celem już nie było pokonanie nieprzyjacielskiego wojska czy choćby zatrzymanie amerykakńskiego ataku, ale wciągnięcie żołnierzy wroga w wyniszczający, długotrwały bój trwający dopóki chhć jeden japoński żołnierz jest w stanie walczyć.

Może to być skutek słabości japońskiej floty w tamtym okresie ale w okresie bitwy o Okinawę skuteczność ataków samobójczych była wysoka w porównaniu z wojną konwencjonalną. W ciagu całej bitwy zniszczono 4 tys japońskich samolotów z tego 1900 to były kamikaze. Przeprowadzono 10 dużych ataków kamikaze, czyli na każdy wypadało średnio 190 samolotów wysłanych z misją samobójczą. Wszystkie były skierowane na samoloty. Na 28 zatopionych i 225 poważnie uszkodzonych okrętów odpowiednio 26 i 164 to były ofiary kamikaze.

Kokoku Heiki / Broń Cesarza

W sierpniu 1944 japońska Marynarka opracowała plan walki samolotami kamikaze. Nazwano je ogólnym określeniem Kokoku Heiki (pl. Broń Cesarza). Dzieliły się na trzy kategorie:

  • Kokoku Heiki Go 1 / Broń Cesarza Nr 1: istniejące już samoloty tłokowe zdolne do przenoszenia ładunku 800 kg (Yokosuka D4Y Suisei, Nakajima B6N Tenzan, Kawanishi N1K)
  • Kokoku Heiki Go 2: projektowane i budowane samoloty z napędem odrzutowym i rakietowym na różnych etapach realizacji dostosowane do taktyki kamikaze
  • Kokoku Heiki Go 3: określane też jako Tokubetsu Kogeki-tai (pl. specjalne samoloty uderzeniowe) nie nadające się do walki lotniczej planowane samoloty, czy raczej jednorazowe latające bomby, uproszczona konstrukcja, łatwość w pilotażu i masowej produkcji, zarówno tłokowe (Nakajima Ki-115) jak i odrzutowe (Kawanishi Baika)

B-29

Wojna na Pacyfiku to przede wszystkim odległości, dla porównania:

  • Bretania - NY 5,5 tys km (ale Azory - Nowa Funlandia to 2,3 tys km, a Nowa Funlandia - Irlandia to 3,2 tys km)
  • SF Tokio 8 tys km
  • Alaska Tokio 5 tys km
  • Australia Tokio 5 tys km
  • Mariany Tokio 2,4 tys km
  • Chengdu (Qionglai Air Base) 3,3 tys km
  • SF Hawaje 3,8 tys km
  • Atol Ulithi Tokio 2,9 tys km
  • SF Atol Ulithi 10 tys km
  • Hawaje Atol Ulithi 7 tys km
  • Hawaje Mariany 6,2 tys km

Już sama wielkość to pokazuje. Rozpiętość skrzydeł: B-25 20 m, B-17 32 m, B-24 34 m, natomiast B-29 43 m.

Jak bardzo przełomowym bombowcem był B-29 widać na poniższym porównaniu. Dwie uwagi:

  • podane dane mają charakter przybliżony
  • obydwa zblizone osiągami samoloty nie mają znaczenia: Pe-8 powstało niecałe 100 sztuk, He 177 zaś był fatalną konstrukcją, Niemcy włożyli dwa silniki do jednej obudowy co skutkowało przegrzewaniem się i zapalaniem silnika, stąd opinia "latającej trumny".
bombowieczasięgudźwig
Junkers Ju-521300 km1500 kg
Dornier Do 171500 km1100 kg
Junkers Ju 881800 km2000 kg
de Havilland Mosquito2000 km1800 kg
North American B-25 Mitchell2200 km1400 kg
Consolidated B-24 Liberator2500 km1200 kg do 3600 kg
Handley Page Halifax2600 km5000 kg (potem 6500 kg)
Dornier Do 2172400 km4000 kg
Avro Lancaster2700 km6300 kg
Heinkel He 1112800 km2500 kg
Consolidated B-24 Liberator2500 km1200 do 3600 kg
Boeing B-17 Flying Fortress2900 km4300 kg
Heinkel He 177 Greif5500 km7000 kg
Pe-85600 km4000 - 5000 kg
Boeing B-29 Superfortress9000 km2300 kg do 9100 kg

28 marca powołanie XX Bomber Command w Kharagpur Indie. 10 kwietnia 1944 wyznaczenie 58th Bombardment Wing (Very Heavy) of the XX Bomber Command do Operacji Matterhorn. 5 czerwca 1944 pierwszy atak z Indii na kolej Makasan w Bangkoku. Chiny bazy w Kwanghan, Kuinglai, Hsinching i Pengshan. Noc 14/15 czerwca 1944 pierwszy atak z Chin na Japonię: zakłady metalowe w Yawata na Kiusiu. Chengdu, Operation Matterhorn, W grudniu decyzja o przeniesieniu na Mariany. 15 stycznia ostatni atak na Tajwan.

Bombardowanie Tokio

Pierwszym bombardowaniem Tokio był rajd Doolittle’a 18 kwietnia 1942 - 16 bombowców B-25 Mitchell zaatakowało stolicę Japonii z lotniskowca i dotarło do Chin gdzie samoloty zostały porzucone. Była to dokonana zaledwie 4 miesiące po ataku na Pearl Harbor operacja o wielkim znaczeniu propagandowym.

Jeden z jej uczestników pilot major Ted W. Lawson na podstawie własnych doświadczeń napisał książkę "Thirty Seconds Over Tokyo" wydaną latem 1943. W 1944 na jej podstawie nakręcono film pod tym samym tytułem. W 1945 film zdobył Oscara za najlepsze efekty specjalne.

Ironią historii jest, że ceremonia wręczenia Oscarów odbyła się w Grauman’s Chinese Theater w Los Angeles 15 marca 1945, pięć dni po bombardowaniu Tokio - najstraszliwszym w skutkach w całej historii ludzkości. W burzy ogniowej wywołanej bombami zapalającymi zginęło ponad 100 tys ludzi.

Przełomem w zdolności bombardowania amerykańskich sił powietrznych było wprowadzenie bombowca dalekosiężnego B-29 Superfortress o zasięgu 9 tys km. Ze wzgledu na zasięg zostały w całości przeznaczone na wojnę z Japonią. Pierwsze jednostki złożone z tych bombowców pojawiły się w kwietniu 1944 w Indiach. Potem utworzono bazy w Chinach (pierwszy lot 24 kwietnia 1944), ale było to bardzo ryzykowne i kosztowne, ponieważ można było je zaopatrywać wyłącznie drogą powietrzną latając nad Himalajami. Co więcej wszystkie musiały przelecieć najpierw nad Atlantykiem, lądowały w Anglii, potem leciały nad północną Afryką i dopiero z Egiptu odbywały bezpośredni lot do Indii.

Zdobycie w lipcu i sierpniu 1944 Marianów Północnych odległych 2,5 tys km od Wysp Japońskich umożliwiło zbudowanie tam pięciu baz lotnictwa bombowego, po dwóch na wyspach Tinian i Guam i jedną na Saipanie. Mogły być zaopatrywane drogą morską, znajdowały się dużo bliżej USA niż bazy w Chinach i w przeciweństwie do nich były poza zasięgiem operacyjnym lotnictwa japońskiego. Pierwszy B-29 wylądował na Marianach 12 października 1944. Niespodziewanym problemem okazał się prąd strumieniowy.

4 lutego 1945 od bombardowania Kobe rozpoczęła się kampania bombowa amerykańskiego lotnictwa.

19 lutego 119 B-29 zbombardowało port i miasto Tokio.

W nocy z 24 na 25 lutego lotnictwo amerykańskie przeprowadziło pierwszy duży nalot na Tokio z użyciem bomb zapalających. 174 B-29 zrzuciło 450 ton bomb, głównie zapalających na pokryte śniegiem miasto. Zniszczone zostało 260 ha Tokio.

Po tym bombardowaniu generał LeMay rozkazał by japońskie miasta bombardować ze średniej wysokości (jak na B-29 niskiej) 1500 do 2700 m i w nocy. Na tej wysokości japońska obrona plot była najsłabsza, a w nocy z powodu braku radarów bezradna. Osłona myśliwców i szybkość dawały taką przewagę, że dla zaoszczędzenia zużycia paliwa (a więc zwiekszenia zasięgu) kazał zdemontować uzbrojenie defensywne za wyjątkiem karabinów na ogonie.

9 marca 1945 w nocy w ramach operacji Meetinghouse 279 bombowców B-29 dokonało bombardowania dywanowego Tokio, zrzucając 1650 ton bomb zapalających.

Porównajmy to z Dreznem, Hamburgiem czy innymi niemieckimi miastami gdzie flotylle bombowców sięgały tysiąca i więcej. Zaangażowane są relatywnie niewielkie siły. Ale użyto bomb zapalających, a prawie cala zabudowa Tokio jest drewniana, Powstaje gigantyczna burza ogniowa, którą może zatrzymać tylko brak paliwa. A Tokio jest gigantyczne.

Całkowicie wypalone zostało 40 km2, liczba ofiar jest trudna do oszacowania, ale zwykle podaje się zaokrąglone 100 tys zabitych. Było to najbardziej niszczycielskie i mordercze bombardowanie w historii.

Curtis LeMay

Od 1943 generał USAAF, amerykański odpowiednik Arthura "Rzeźnika" Harrisa, zwolennik zniszczenia przeciwnika przy pomocy intensywnych, niszczących nalotów dywanowych.

W sierpniu 1944 został przeniesiony z Europy na China Burma India Theater (CBI) i powierzono mu organizowanie masowego bombardowania Japonii. Stanął na czele XXI Bomber Command.

Był również odpowiedzialny za realizację Operation Starvation - rozpoczętego w końcu marca zniszczenia polami minowymi transportu na szlakach morskich i odcięcia w ten sposób zaopatrzenia Japonii. "Today it remains one of the least known, most efficient and cost-effective air campaigns in history" Tillman, Barrett "Whirlwind, the air war against Japan, 1942-45".

Opracował i wprowadził taktykę bombardowania japońskich miast z operujących w nocy B-29 atakujących na niewielkiej wysokości zrzucających głównie bomby zapalające. Było to możliwe z powodu słabej obrony plot i niebywale skuteczne z powodu w większości drewnianej zabudowy japońskich miast.

Twórca berlińskiego mostu powietrznego.

W latach 1961-65 szef USAAF. Na ten czas wypadł kryzys kubański.

W 1968 zaangażował się w kampanię prezydencką George Wallace'a - rasisty i konserwatysty. Krytykował politykę prezydenta Johnsona (1963-69), był zwolennikiem nieograniczonego bombardowania Wietnamu Północnego i mówił, że trzeba "cofnąć go za pomocą bombardowań z powrotem do epoki kamiennej". Wybory wygrał Nixon (1969-774).

Dugway Proving Ground

Najpierw bombardowanie Kobe a potem bombardowanie innych japońskich miast, głównie Tokio, zostało przećwiczone na poligonie Dugway Proving Ground w stanie Utah ponad 100 km SW od Salt Lake City. Obejmuje 3244 km2 Wielkiej Pustyni Słonej. Powstał w 1942 kiedy uznano, że dotychczas używany Aberdeen Proving Ground w Maryland był zbyt blisko zamieszkanych terenów.

Jego przeznaczeniem było głównie testowanie broni chemicznej i biologicznej.

W 1968 miał tam miejsce incydent z gazem bojowym VX (Dugway sheep incident), w wyniku którego w Skull Valley zdechło ponad 6 tys owiec.

Departament Obrony przyznał w raporcie, że w latach 1940-74 przeprowadzano tam setki eksperymentów z niebezpiecznymi bojowymi środkami chemicznymi.

W latach 1997-2006 działał tam High Resolution Fly's Eye Cosmic Ray Detector, którego poprzednik Fly's Eye był pierwszym urządzeniem astrofizycznym potwierdzającym istnienie promieni kosmicznych ultra-wysokich energii (UHECR). Tworzą je cząstki osiągające energie aż do 1020 eV (cząstki o najwyższych energiach, jakie znamy we Wszechświecie). Są ekstremalnie rzadkie, na powierzchnię 1km2 pada jedna taka cząstka na stulecie. To właśnie dlatego wykrytą w 1991 cząsteczkę nazwano Cząstką O-mój-Boże (ang. Oh-My-God particle).

Obecnie badaniem UHECR zajmuje się głównie Obserwatorium Pierre Auger w Argentynie uruchomione w 2008. Zajmuje powierzchnię 3 tys km2.

Wioski ćwiczebne

Podczas wojny na tym poligonie w 1943 zbudowano dwie wioski - cele ćwiczebne dla amerykańskiego lotnictwa:

  • Wioska Niemiecka Głównym jej projektantem był urodzony w Olsztynie niemiecki architekt pochodzenia żydowskiego Erich Mendelsohn. Pomagał mu Konrad Wachsmann, który hitleryzm uważał za barbarzyństwo. W 1932 otrzymał stypendium Deutsche Akademie Rom Villa Massimo i przebywał we Włoszech. Od 1938 był we Francji, a po wybuchu wojny zaciągnał się do armii francuskiej. W 1941 przy wsparciu Eeinsteina wyemigrował do USA. Niemiecką architekturę odtworzono niebywale pieczołowicie, łącznie z typowym wypsażeniem, ubraniami w szafach i dziecięcymi zabawkami. Głównym zadaniem było opracowanie właściwej taktyki bombardowania zapewniającej wywołanie burzy ogniowej w wybranym, kluczowym miejscu, oraz zapewnienie skutecznych, trudnych do naprawy szkód. Głównym problemem amerykańskiego lotnictwa była skuteczność Niemców w szybkiej naprawie zniszczonej infrastruktury.
  • Wioska Japońska Testowano podatność nietypowej w warunkach amerykańskich architektury, do tej pory nieznanej dla amerykańskiego lotnictwa bombowego. Również była oddana fachowo co do najmniejszego detalu. Na stołach leżały pałeczki.

Antonin Raymond

Projektantem Wioski Japońskiej był urodzony w Kladnie (środkowe Czechy) architekt czesko-amerykański Antonin Raymond.

Przed Wielką Wojną był pod wielkim wpływem Frank Lloyd Wrighta, w 1916 został jego współpracownikiem. Został wtedy obywatelem amerykańskim i zmienił nazwisko z Reimann na Raymond.

W latach 1926-39 był konsulem Czechosłowacji w Tokio. Napisał obszerny raport o skutkach wielkiego trzęsienia ziemi w Kantō (1 września 1923), które dotknęły Tokio. Miało magnitudę 7,9. W wyniku pożarów wywołanych trzęsieniem ziemi spłonęło wiele miast, m in Tokio. Zginęło ponad 100 tys ludzi, głównie w pożarach. W Japonii ogłoszono stan wyjątkowy. Ocalał natomiast oddany do użytku dokładnie w dniu trzęsienia ziemi Imperial Hotel, najważniejsze dzieło Wrighta w Japonii.

Po wojnie Raymond kupił ziemię w Tokio, w dzielnicy Nishi Azabu zdominowanej przez tradycyjne japońskie budownictwo drewniane w kontrukcji ryglowo-słupowej. Wybudowane przez niego biuro było eksperymentem w zakresie stworzenia własciwej dla Japonii nowej formy taniego budownictwa używającej sklejki fornirowanej i metalowej instalacji ogrzewczej. Zastosował courbuzierowską skalę Modulora.

Jego najważniejszą realizacją w Japonii była kampus Uniwersytetu Nanzan w Nagoja. Powstał zróżnicowany zespół betonowych budynków, część zbudowana na osnowie pilotis (kolumnowej) i zakrzywionych płaszczyzn.

Nie powrócił do Czechosłowacji, pozostał amerykańskim architektem. Jest uważany za jednego z twórców nowoczesnej, powojennej architektury japońskiej. Umarł w USA 1976 w wieku 88 lat.

Atol Ulithi

Na wyspach Karolinach jest atol Ulithi, znajduje się mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Australią a Japonią. Podczas wojny Japonczycy umieścili tam stację pogodową i niewielką jednostkę wojskową. We wrześniu 1944 praktycznie bez walki została zdobyta przez Amerykanów. Statek badawczy USS Sumner przeprowadził rekonesans i okazało się, że jest to doskonałe miejsce ma tymczasową bazę morską, nie ma zaplecza remontowego, ale jest tam dość miejsca nawet na 700 statków, czyli więcej niż Pearl Harbor. Na czas wojny krajowcy zostali przeniesieni w inne, bezpieczne miejsce i cały atol został zajęty przez US Navy.

Podczas końcowej fazy wojny na Pacyfiku była to największa baza morska, stanowiąca zaplecze operacji od czasu bitwy w Zatoce Leyte po bitwę na Okinawie.

20 listopada bazę zaatakowały torpedy załogowe kaiten wystrzelone z dwóch okrętów podwodnych. Zatopiły tankowiec USS Mississinewa.

Kolejny atak w styczniu 1945 został zakończony zatopieniem japońskiego okrętu podwodnego I-48 z 122 ludźmi na pokładzie.

11 marca 1945 z południowej Japonii wystartowały samoloty kamikaze w misji Tan No. 2. Jej celem było zniszczenie floty zacumowanej na kotwicowisku przy atolu. 24 dwusilnikowe Yokosuka P1Y i 6 łodzi latających.

Do celu dotarły tylko dwa bombowce i zaatakowały z zupełnego zaskoczenia. Jeden z nich trafił w lotniskowiec klasy Essex USS Randolph, który pomimo zaciemnienia miał oświetlony pokład, powodując niewielkie zniszczenia i zabijając 26 marynarzy. Japończycy stracili 60 lotników zabitych i 13 samolotów.

13 marca 1945 było tam 647 statków, a do czasu ataku na Okinawę ich liczba wzrosła do 722.

Pod koniec czerwca podwodny lotniskowiec I-400 wycofał się z misji na Kanał Panamski, żeby zaatakować atol Ulithi, ale zanim dopłynął armia japońska skapitulowała. Japończycy zbudowali trzy takie okręty, każdy z nich przewoził trzy wodnosamoloty Aichi M6A1 Seiran. Były to największe okręty podwodne o napędzie konwencjonalnym jakie dotąd zbudowano. Miały długość 122 m.

Historia tej bazy morskiej jest mało znana, bo w ogóle jej istnienie było tajemnicą wojskową, dlatego nie zaistniała w mediach. A kiedy została odtajniona, media zajmowały się już innymi sprawami. Ale przez siedem miesięcy wielka laguna w atolu Ulithi była największą bazą morską na świecie.

Fast Carrier Task Force atak na Kure i Kobe 18-19 marca 1945

Port w Kure (Honsiu) był jedną z największych japońskich baz morskich. Pod koniec wojny znajdowały się tam resztki Połączonej Floty. Do niedawna cumował tam Yamato.

Główną siłą uderzeniową US Navy na Pacyfiku była Fast Carrier Task Force (pl. szybka grupa uderzeniowa lotniskowców). Były to cztery niezależne grupy uderzeniowyche mające w sumei 15 lotniskowców, każda składała się z trzech lub czterech lontniskowców i kilku okrętów osłony. Amerykanie odwrócili dotychczasoowy sposób walki: ataku dokonywały samoloty, które miały większy zasięg i większą precyzję niż dotychczas stosowany ogień artylerii głównej okrętów liniowych. Natomiast dotychczasowy rdzeń floty, czyli pancerniki i niszczyciele służyły jako osłona plot dla lotniskowców.

W składzie 5 Floty admirała Spruance’a nosiła nazwę Task Force 58, kiedy przeszła w skład 3 Floty admirała Halseya przemianowano ją na Task Force 38.

Jako Task Force 58 opuścili bazę w atolu Ulithi 14 marca. Zadaniem tej misji była likwidacja lotnisk i infrastruktury lotniczej na wyspach Kiusiu i Honsiu przed planowaną na 1 kwietnia inwazją Okinawy.

18 marca samoloty TF 58 zaatakowały 45 lotnisk na Kiusiu, ale te w większości były już opuszczone. Japońskie lotnictwo i marynarka przypuściły desperacki atak na amerykańskie lotniskowce. Efekteem były niewielkie uszkodzenia na USS Enterprise i USS Intrepid. Poważniej został uszkodzony USS Yorktown, bomba zabiła 5 i raniła 16 marynarzy, zniszczono 110 japońskich samolotów.

Sukcesem tego dnia był zwiad lotniczy, który ustalił skład floty w portach Kure i Kobe. W Kure był Yamato, Haruna i trzy lekkie lotniskowce.

19 marca trzy grupy miały zaatakować Kure, a jedna Kobe.

Lotniskowiec USS Franklin został trafiony dwoma bombami i na okręcie rozpętał się pożar, który objął samoloty, w wyniku ekslozji i ognia zginęło 724 marynarzy a 265 zostało rannych. W walce powietrznej Amerykanie stracili 14 samolotóœ a Japończycy 25.

Ponad 300 samolotów (czyli więcej niż zaatakowało Pearl Harbor) skierowano na port Kure, gdzie celem była japońska flota. Efektem były jedynie niewielkie zniszczenia, żaden okręt nie został zatopiony, powaznie uszkodzony lotniskowiec osłony Kaiyō i lekki krązownik Ōyodo. W wyniku silnej obrony plot stracono 13 samolotów.

Ogółem rezultaty ataku były niezadowalające. USS Franklin był tak uszkodzony, że już do końca wojny nie wziął udziału w żadnej operacji. Jeszcze tego samego dnia TF 58 zaczęła się wycofywać na południe, walki trwały do 21 marca.

Kolejną operacją TF 58 był atak na Yokosuka 18 czerwca i ponownie na Kure 24-28 czerwca wspólnie z British Pacific Fleet. Tym razem zarówno skutki ataku jak i straty własne były poważne.

Japoński program atomowy

Szefem japońskiego programu atomowego był dr Yoshio Nishina, współpracownik Nielsa Bohra oraz współtwórca formuły Kleina–Nishiny. W 1931 stworzył ośrodek badań naukowych w Instytucie RIKEN w Tokio. W 1937 zudował tam pierwszy cyklotron o średnicy 15 m (był to pierszy cyklotron poza USA i drugi na świecie). Rok później Japonia kupiła cyklotron w UCal Berkeley.

W 1939 wywnioskował potencjalne wojskowe zastosowanie badań. W 1941 powołano ośrodek badawczy zatrudniający ponad setkę badaczy, ulokowany w pionie badawczym lotnictwa wojskowego. Równolegle takimi badaniami zainteresowała się Marynarka, ale uznali to za nierealne nawet dla USA i zamiast tego skupili się na radarach.

Projekt badawczy Ni-Go w RIKEN miał na celu uzyskanie czystego uranu 235 w procesie dyfuzji termicznej, do lutego 1945 uzyskali niewielką ilość materiału, ale laboratorium zostalo zniszczone podczas bombardowania Tokio 9 marca 1945.

Japończycy usiłowali pozyskać rudę uranową. Niemcy wyslali im rudę w ubocie U-234, ale ten został zatopiony.

Projekt F-Go był realizowany pod auspicjami Marynarki i kierownictwem Bunsaku Arakatsu na uniwersytecie cesarskim w Kioto. W zespole Arakatsy byl m in Hideki Yukawa, który w 1949 został pierwszym japońskim fizykiem noblistą. Do zakończenia wojny udało im się zaprojektować wirówkę.

W 1926 przemysłowiec Jun Noguchi rozpoczął produkcję amoniaku do nawozów sztucznych w Konan w Korei. Podczas tej produkcji wytwarzał ciężką wodę. Fu-Go mial dostawać 20 gramów tej wody miesięcznie, ale nie ma żadnych potwierdzonych informacji, żeby jej używali.

Kryptografia

Amerykańską służbą kryptologiczną był Signal Intelligence Service (SIS). Od 1943 do września 1945 używająca nazwy Signal Security Agency. Potem przemianowane na Army Security Agency. Jeszcze przed wojną potrafili czytać japońskie szyfry, sowiecki system złamali dopiero w grudniu 1946 (Venona project).

Japończycy zaówno w służbach dyplomatycznych jak i w marynarce i wojsku używali własnej wersji niemieckiej Enigmy. Ich pierwszym urządzeniem była Maszyna Szyfrująca Typ A (znana też jako Maszyna Do Pisania Europejskich Znaków Systemu 91 - nazwa ta bierze się z roku wprowadzenia do służby, 1931 to w japońskim kalendarzu 2591). Amerykanie nazywali ją Red. Była prosta i nieskuteczna. Została złamana już w 1935.

Po nawiązaniu bliższych kontaktów z Niemcami stworzyli własną wersję Enigmy. Nazwali ją Maszyną Szyfrującą Typ B (aka System 97), Amerykanie dali jej nazwę kodową Purple. Odziedziczyła błędy Typu A co znakomicie ułatwiło jej złamanie. Co interesujące Amerykanie dokonali tego nie mając żadnych danych wywiadowczych co do konstrukcji. Na podstawie samego tylko szyfru pod koniec 1940 skonstruowali odwrotną inżynierią własną maszynę - analog. Takim właśnie analogiem dysponowała jednostka Cast.

Czytali japoński szyfr dyplomatyczny. W zaledwie 4 dni złamali nowy szyfr wojskowy wprowadzony po ataku na Pearl Harbor.

Kryptografia miała ogromny wpływ na przebieg WWII - widzimy przede wszystkim zdecydowaną asymetrię. Brytyjczycy i Amerykanie czytali niemieckie i japońskie szyfry, o czym ani Niemcy ani Japończycy do końca wojny nie wiedzieli. Sowieci złamali japoński system rok po Amerykanach, pod koniec 1941, dzięki czemu (plus Sorge) wiedzieli, że Japonia ich nie zaatakuje. Umożliwiło to w decydującym momencie w grudniu 1941 przesunięcie z Syberii jednostek pancernych do obrony Moskwy.

Niemcy ostrzegali Japończyków że ich kryptosystem został ujawniony. W kwietniu 1941 niemiecka ambasada w Waszyngtonie poinformowała Ribbentropa, że z absolutnie pewnego źródła dowiedziała się, że Amerykanie czytają japońskie meldunki. Tym źródłem prawdopodobnie był ówczesny sowiecki ambasador, który doszedł do tego drogą dedukcji. Japończycy jednak uznali, że ich system nie ma słabości i nawet nie próbowali go udoskonalać.

Samoloty odrzutowe

Nakajima J9Y Kikka

Pierwotnie planowany jako Nakajima Maru-Ten. Kopia Me 262, trochę mniejszy samolot o z założenia gorszych osiągach. Składane skrzydła, żeby można go było ukrywać. Silnik kopia BMW 003 - Ishikawajima Ne-20. Oblot 7 sierpnia 1945. Kikka to kwiat pomarańczy.

Początkowo miał być myśliwcem, ale Marynarka zmieniła przeznaczenie na kamikaze.

Zdołano ukończyć dwa prototypy.

Równolegle prowdzono prace nad wersją myśliwską tego samolotu Nakajima Ki-201. Zakończyły się na etapie planów.

Kawanishi Baika

W zasadzie jest to załogowa wersja niemieckiej bomby latającej V1 przeznaczona do misji kamikaze (Reichenberg).

Mitsubishi J8M Shūsui

Wiosną 1944 Japończycy kupili licencję na samolot rakietowy Me 163B Komet za niebagatelną kwotę 20 mln RM. W umowie było dostarczenie kompletnego samolotu, dokumentacji i trzech silników.

  • Pierwsza próba transportu odbyła się na pokładzie japonskiego okrętu RO-501, który opuscił Kilonię 30 marca 1944 i 13 maja został zatopiony na Atlantyku przez USS Bogue.
  • Kolejny okręt wiozący Kometę: U-864 został 9 lutego 1945 zatopiony u wybrzeży Norwegii przez brytyjski HMS Venturer

Mimo niepowodzeń Japończycy kontynuowali pracę nad swoją wersją Kometa - Mitsubishi J8M Shūsui (Ki-200) (pl. "jesienna woda" poetyckie określenie zimnej stali). Podczas oblotu rakietowego myśliwca silnik przestał działać samolot się rozbił a pilot zginął.

Przystąpiono do produkcji seryjnej i wyprodukowano 7 tych samolotów. Nie wzięły udziału w wojnie. Jeden wpadł w ręce US Army i został wywieziony do USA.

Jinryū

Kopia Nattera - Mizuno Shinryu / Jinryū (pl. Boski Smok) przeznaczony do ataków samobójczych. W lipcu 1945 dbyły się próby w locie wyholowanych szybowców w układzie kaczki. Nie doszło do wyposażenia ich w rakiety startowe, ani nawet do uściślenia taktyki walki. Jako potencjalny cel rozważano przede wszystkim B-29 i okręty.

Yokosuka MXY-7 Ohka "Baka"

Mitsuo Ohta współpracując z Instytutem Badań Lotniczych Uniwersytetu Tokijskiego opracował broń, która zainteresowała Marynarkę japońską. Był to samolot rakietowy kamikaze osiągający prędkość ponad 650 km/h i zasięgu 37 km. Ładunkiem było 1200 kg amonalu (ładunek wybuchowy często stosowany w torpedach, minach morskich i bombach głębinowych).

Najpopularniejszy był Model 11 napędzany silnikiem rakietowym na paliwo stałe Navy Type 4 Mark 1 Model 20. Taki napęd miał dwie wady: trudno jest regulować prędkość pocisku, no i przede wszystkim ma on niewielki zasięg co powodowało, że musiały zostać przetransportowane na pole walki przez bombowiec. Japończycy starali się rozwiązać te problemy konstruując silniki odrzutowe.

Na producenta wybrano Ishikawajima (IHI). Pierwszy: Tsu-11 był motorjetem, tzn zwykły silnik spalinowy (w tym wypadku kopia niemieckiego Hirth HM 504), tłokowy napędza sprężarkę dostarczającą powietrze do komory spalania silnika odrzutowego. Sprawiał on tyle problemów, że zdecydowano się na kopię niemieckiego BMW 003: Ne 20. Ale i w tym wypadku do końca wojny wyprodukowano zaledwie kilka egzemplarzy.

Tak więc ostatecznie rozwój Ohka zakończył się na rakiecie. Były najczęściej podwieszane pod bombowce Mitsubishi G4M2e Model 24J nazywane przez aliantów "Betty". Po odczepieniu pilot Ohki jakis czas leciał bez napędu, dopiero w strefie celu uruchamiał silniki rakietowe, albo wszystkie trzy naraz albo po kolei.

Ohki były używane tylko podczas bitwy o Okinawę. Pierwszy raz zatakowały 1 kwietnia, ale nie spowodowały żadnych istotnych zniszczeń.

12 kwietnia 1945 zatopiły niszczyciel USS Mannert L. Abele biorący udział w bitwie o Okinawę. Był to jedyny zatopiony przez nie okręt.

Zaatakowały jeszcze 14, 20 i 28 kwietnia nie powodując zniszczeń. 4 maja zniszczenia na niszczycielu USS Schea. 11 maja poważnie zniszczyły USS Hugh W. Hadley. Kolejny atak 25 maja nie przyniósł rezultatów. Ostatni atak miał miejsce 22 czerwca.

Podsumowując: na potrzeby bitwy Japończycy dysponowali 300 samolotami Ohka. Użyli 74 z czego 56 zostało zniszczonych podczas transportu lub ataku. W sumie do końca wojny zatopiły jeden, zniszczyły kompletnie trzy kolejne okręty i poważnie jeszcze trzy. "Baka" po japońsku oznacza głupi.

Bomba balonowa Fu-go

10 marca 1945 Japończycy zaatakowali amerykański program atomowy! Do tego niechcący.

W ostatnich dwóch latach wojny wypuścili na Ameryke 9300 papierowych balonów na wodór niosących ładunek 15 lub 17 kg bomb. każdy miał średnicę 10m. Balony te niesione prądem strumieniowym osiagały Ameryke Północną w ciagu trzechh dni. Dzisiaj jeden z nich zaczepił o linię wysokiego napięcia co spowodowało przerwę w dostawie prądu. Wszystkie trzy reaktowy w Hanford stanęły. Ale na krótko.

5 maja 1945 nastąpił jedyny śmiertelny atak bomby balonowej fu-go. Problemem, który dręczył japońskich żołnierzy był fakt, że Ameryka jest poza zasięgiem. Wymyślono więc bomby niesione na balonach które opadając losowo mogły narobić jakieś zniszczenia. Myślano o wysyłaniu okrętów podwodnych - Japończycy mieli takie okręty z samolotami. Było to jednak bardzo skomplikowane i niewiele bomb można było wypuścić. Okazało się jednak, że na wysokości ok 10 km istnieją prądy powietrzne (polarny prąd strumieniowy) pozwalające przerzucić balony tak daleko na wschód z Japonii. Od listopada 1944 do kwietnia 1945 wysłano prawie 10 tys tych bomb. Dziś w Oregonie na taką bombę leżącą od kilku dni na ziemi natknęli się uczestnicy pikniku, zginęła ciężarna żona pastora i pięcioro dzieci ze szkółki niedzielnej. Były to jedyne ofiary śmiertelne działań wojennych na terenie USA.

Podobną operację (Operation Outward) przeprowadzili Brytyjczycy w latach 1940-44. Wysłali na Niemcy w sumie 99 tys niepotrzebnych już balonów meteorologicznych o średnicy 2,5 m. Część z nich miała ładunki wybuchowe i zapalające, ale połowa wlekła 200 m drutu. Liczyli na wywołanie awarii sieci energetycznej. Rezultaty można było ocenić dopiero po wojnie i wtedy się okazało, że kampania była bardzo skuteczna i spowodowała wiele zniszczeń. Sstosunek kosztów do strat npla wynosi 1/5.

Misje okrętów podwodnych Niemcy - Japonia

Yanagi

Rejsy japońskich okrętów podwodnych do Niemiec określano mianem misji Yanagi. Ze względu na dystans i konieczność przebycia akewnów pod kontrolą wroga było to najbardziej niebezpieczne zadanie. Celem tych misji była wymiana technologii, a konkretnie przywiezienie niemieckiej techniki do Japonii.

Alianci zdając sobie sprawę z wagi tych misji, tropili je i niszczyli za wszelką cenę.

I-29

W listopadzie 1943 wypłynął z Kure do Singapuru wziąć ładunek cynku, tungstenu, kauczuku i chininy. W grudniu wypłynął do okupowanej przez Niemcy Francji. W marcu 1944 Zatoka Biskajska. Dotarł do Lorient.

W kwietniu 1944 opuścił Lorient majac na pokładzie silnik rakietowy Walter HWK 109-509 (używany w Messerschmitt Me 163 Komet i Bachem Ba 349) i plany Me 262 i Me 163. Dotarł do Singapuru w lipcu, ale 26 lipca 1944 został zatopiony w drodze do Japoni wraz z ładunkiem przez amerykański okręt podowdny USS Sawfish.

I-30

W kwietniu 1942 wypłynął z Kure, z ładunkiem miki i szelaku oraz planami torpedy parogazowej wz. 91. W sierpniu dotarł do Lorient. Jeszcze tego samego miesiąca opuścił Lorient z planami oraz kompletnym radarem Würzburg, ośmioma torpedami pięcioma sterownikami torped, działami ppanc, diamentami i 50 maszynami Enigma. Do Singapuru dotarł w październiku.

Po opuszczeniu portu wpadł na minę i zatonął, większość ładunku przepadła.

I-8

W czerwcu 1943 wypłynął z Kure z planami torpedy wz. 95, samolotu rozpoznawczego oraz sprzętem podwodnym. Zabrał też cynę, kauczuk i chininę w singapurze. Wziął na pokład załogę 48 marynarzy, którzy mieli sprowadzić do Japonii U-1224, przeznaczony do odwrotnej inżynierii.

31 sierpnia 1943 wpłynął do bazy w Brest (Francja). 8 października opuścił Brest zabierając w ładunku: karabiny maszynowe, celowniki do bombowców i plot, silnik torpedowy Daimler-Benz, torpedy elektryczne, chronometry, radary, sonary oraz penicylinę. Na pokładzie był też admirał Yokoi attaché Marynarki japońskiej w Berlinie od 1940, trzej niemieccy oficerowie i czterech specjalistów od radaru i hydrofonów. 5 grudnia dotarł do Singapuru, 21 grudnia 1943 w Kure.

31 marca 1945 zatopiony k Okinawy z całą załogą przez amerykański niszczyciel USS Morrison.

I-34

W październiku 1943 opuścił Kure i skierował się do Singapuru, gdzie załadował się cyną, tungstenem, kauczukiem i opium. 11 listopada 1943 zatopiony przez brytyjski okręt podwodny HMS Taurus w Cieśninie Malakka.

I-52

W marcu 1944 opuścił Kure z ładunkiem metalu (m in złoto) i zespołem techników, którzy mieli poznać niemiecką technikę plot. Zatrzymał się w Singapurze, żeby wziąć ładunek kauczuku i opium. Podczas rendezvou z U 530 23 czerwca 1944 spostrzeżony przez wyposażony w radar Grumman TBF Avenger z USS Bogue i zatopiony akustycznymi torpedami samonaprowadzającymi Mark 24 Fido.

Podobno w drodze powrotnej miał zabrać ładunek tlenku uranu.

To była ostatnia misja Yanagi.

U 180

Od lutego do czerwca 1943 płynął z Kilonii na Ocean Indyjski gdzie spotkał się z japońskim I-29. Przewoził Subasha Chandra Bose, późniejszego przywódcę Indyjskiej Armii Narodowej i odebrał 2 tony złota przywiezione z Penang jako zapłatę za dostarczone do Japonii dobra.

U-511 / RO-500

W maju 1943 wyypłynął z Lorient, w sierpniu dotarł do Kure. Jako "Marco Polo I" został przekazany Japończykom i służył jako RO-500.

U 195

Typ IX D1. Podczas drugiej misji opuścił Bordeaux 20 sierpnia 1944. Przewoził części 12 rakiet V2 i być może tlenek uranu, o który w czerwcu 1943 prosił generał Toranouke Kawashima. 28 grudnia dotarł do Dżakarty (Indonezja). Trzecia misja 19 stycznia do 4 marca 1945 Ocean Indyjski i wybrzeża Madagaskaru. Relokacja 5-7 marca do Surabaja (Jawa).

6 maja w Surabaja przejęty przez Japonię, na służbie japońskiej od 15 lipca jako I-506. Załoga niemiecka internowana.

15 lutego 1946 zatopiony w ramach Operacji Scuppered (azjatycki odpowiednik przeprowadzanej w Europie Opeacji Deadlight zatopienia po wojnie niemieckich u-bootów, zatopiono 116 ze 156 ocalałych ubootów).

U 1224 / RO-501

W lutym 1944 jako 'Marco Polo II' przekazany Japończykom w Kilonii jako RO-501. Japońska załoga skierowała go na spotkanie z I-8 dla uzupełnienia paliwa i potem do Penang z ładunkiem cennych metali, szkłem optycznym, planami u-boota typu IX i Messerschmitt Me 163 Komet.

13 maja 1944 w okolicy Wysp Zielonego Przylądka został rozpoznany i zatopiony przez USS Francis M. Robinson z grupy USS Bogue.

U 219

Typ X B. W Bordeaux przebudowany na podwodny transportowiec, wzmocniono plot, dodano chrapy a szachty minowe przerobiono na ładownie. Wypłynął z Bordeaux 23 sierpnia 1944 kierując się na Ocean Indyjski. Przewoził V2. 12 grudnia wpłynął do portu w Dżakarcie (Indonezja).

Po kapitulacji Niemiec przejęty przez Japończyków i od od 15 lipca 1945 roku służył jako I-505. W sierpniu 1945 skapitulował w Dżakarcie. W lutym 1946 zatopiony w ramach Operacji Scuppered.

U-864

Typ IX. Wypłynął 5 grudnia z Bergen (Kristiansand?) i wykonywał tajną operację o kryptonimie Ceasar, był to priorytetowy transport niemieckiej techniki wojennej do Japonii, m in plany Me 262 i prawie 2 tys pojemników z rtęcią. Japończyków szczególnie interesowały silniki odrzutowe i zapalniki. Dlatego na pokładzie było kilku naukowców niemieckich i japońskich. Inżynierowie Messerschmitta: Rolf von Chlingensperg i Riclef Schomerus, Toshio Nakai specjalista od paliw i Tadao Yamoto od torped. W ładowni znajdował się m in Me 163B Komet.

Z powodu awarii chrap musiał wrócić do Bergen, tam naprawa się opóźniła z powodu bombardowania. Dopiero 6 lutego wypłynął ponownie. 9 lutego 1945 u wybrzeży Norwegii zatopiony przez brytyjski HMS Venturer.

Jest to jedyny znany przypadek w historii zatopienia zanurzonego okrętu podwodnego przez inny zanurzony okręt podwodny.

Zatopienie nie było przypadkiem. Brytyjczycy wiedzieli o operacji Ceasar z dekryptażu Enigmy i za wszelką cenę chcieli zatrzymać transfer technologii do Japonii. HMS Venturer od dłuższego czasu przez peryskop obserwował wyjście z portu i 9 grudnia jego hydrofony (nie używano aktywnego sonaru) namierzył wychodzącego z portu uboota, przez peryskop dostrzeżono jej peryskop. Okazało się, że chrapy nadal nie działają i wezwał eskortę. Wkrótce potem, ale zanim przybyła eskorta Niemcy spostrzegli, że są namierzani i zaczął się długi 3-godzinny pojedynek podwodny mający na celu zajęcie dogodnej pozycji strzeleckiej. Kiedy w końcu Venturer wytrzelił cztery torpedy kapitan uboota wyda rozkaz ucieczki w głębiny, trzy torpedy chybiły celu, czwarta była śmiertelna. Cała załoga, 73 marynarzy, uboota zginęła. Venturer długo obserwował powierzchnię wody. Zwyciestwa dowiodła rozlana na powierzchni ogromna plama ropy. Nie było rozbitków.

W 2003 wrak został zlokalizowany przez Norwegów. Wtedy okazało się, że znajdujące się na pokładzie 1857 stalowe butle z rtęcią rtęcią są już poważnie uszkodzone przez rdzę, rocznie do morza wydostaje się 4 kilo rtęci poważnie zatruwając ekostystem. Były propozycje by podnieść wrak, ale w 2018 rząd Norwegii zadecydował, żeby pogrzebać wrak w betonowym sarkofagu.

U 234

25 marca 1945 z Kilonii (Kristiansand?) wypłynął U 234 (typ X) i po dwóch dniach dotarł do Kristiansand w Norwegii. Jego misja była ściśle tajna i płynął przez Atlantyk zachowując ciszę radiową.

Po kapitulacji Niemiec wszystkie jednostki morskie otrzymały rozkaz poddania się do niewoli. Do U 234 ten rozkaz dotarł dopiero 10 maja. Kapitan postąpił zgodnie z rozkazem, zgłosił swoją pozycję i wywiesił czarną flagę na peryskopie.

Okręt ten wiózł strategiczny ładunek do Japonii: ponad pół tony tlenku uranu dla japońskiego programu atomowego (1210 ton?), bombę kierowana Hs 293, plany Me 262, elektrycznej torpedy i innych nowych typów broni oraz 5 mln dolarów. Na pokładzie byli również niemieccy eksperci od lotnictwa i broni rakietowych oraz dwóch japońskich oficerów specjalistów od budownictwa okrętowego i lotniczego.

Na wieść o kapitulacji Japończycy popełnili samobójstwo przedawkowując środki nasenne.

Kempeitai

Japońska żandarmeria wojskowa 1881-1945 Japońskiej Armii Cesarskiej. Pełniła również funkcje tajnej policji politycznej oraz służby kontrwywiadu. Główne narzędzie terroru, porównywana z gestapo.

Jednostka 731

Tajna jednostka badawcza armii japońskej zajmująca się zakazanymi broniami biologicznymi i chemicznymi. Zbrodniczy charakter, eksperymenty na ludziach.

Powstała w 1932 w bezpiecznej odległości od Wysp Japońskich w zajętej w 1931 Mandżurii, w Pinfang (k Harbin) pod przykryciem oddziału uzdatniania wody; oficjalnie Oddział Przeciwdziałania Epidemii i Uzdatniania Wody Armii Kwantuńskiej. Działała pod kontrolą Kempeitai, która dostarczała ludzi do eksperymentów (głównie Chińczycy, Mandżurowie, Koreańczycy, Rosjanie), nazywanych przez załogę jednostki "maruta" (pl kłoda) - Wydział Dostarczania Materiału Ludzkiego.

Początkowo trzymano ich w twierdzy Zhongma, ale w 1936 doszło do buntu i ucieczki, przeniesiono jednostkę do Pingfang.

Założyciel generał Shirō Ishii, naczelny lekarz Armii Kwantuńskiej (po wojnie pracował dla USA):

Misją od Boga każdego medyka jest blokowanie choroby i jej eliminacja, lecz zadanie, nad którym będziemy tu pracować, jest całkowitą odwrotnością tej reguły

Wiwisekcje, wywoływanie chorób, trucie fosgenem lub cyjankiem potasu, zakażanie wąglikiem, symulowanie obrażeń wojennych, wywoływanie udarów, zawałów serca, aborcje. Testowano nowe rodzaje broni takie jak granaty czy miotacze ognia. Każda śmierć była obserwowana i dokumentowana.

Szczątki kremowano, prochy wsypywano do rzeki Sungari.

W czerwcu i lipcu 1942 Japończycy w prowincji Zhejiang rozsiewanie zarazków dżumy i cholery w zrzucanych z powietrza woreczków z zakażonymi pchłami i ziarnem, które wabiło szczury roznoszące insekty na ludzi.

Gdy Armia Czerwona wkroczyła do Mandzurii jednostkę zlikwidowano łącznie z więźniami.

W 2018 nazwiska 3607 członków jednostki zostały upublicznione przez Archiwa Narodowe Japonii.

Osiem wydziałów:

  • Wydział 1: wykorzystanie dżumy, cholery, wąglika, tyfusu i gruźlicy; testowane na żywych ludziach w zbudowanym specjalnie do tego celu więzieniu na 400 ludzi
  • Wydział 2: polowe wykorzystanie broni biologicznej, urządzenia do rozsiewania zarazków
  • Wydział 3: produkcja pocisków zawierających środki biologiczne; w Harbinie
  • Wydział 4: produkcja pozostałych środków bojowych
  • Wydział 5: szkolenie personelu
  • Wydziały od 6 do 8: wyposażenie, sprawy medyczne i administracyjne

Terenowe oddziały: 543 (Hailar), 100 (Changchun; eksperymenty z karbunkułem i zatruwaniem żywności), 1644 (Nankin), 1855 (Pekin; metody rozpuszczania ciał chemikaliami), 8604 (Guangzhou; więźniów głodzono, a wybranych zarażano tyfusem i dżumą)

W Anda (koło Harbinu) testowano i produkowano bomby biologiczne. Działały też mniejsze filie na Malajach, Singapurze i Hiroszimie. Czasem eksperymenty przeprowadzano na alianckich jeńcach, w obozach jenieckich na południowo-wschodnim Pacyfiku.

Operacja PX "Kwiaty wiśni w nocy"

W jednostce 731 od grudnia 1944 przy wsparciu Marynarki opracowywano plan "Kwiaty wiśni w nocy", znany także jako PX (nazwa kodowa muszek zarażonych dżumą). Specjalnie w tym celu skonstruowano okręty podwodne serii I-400, które miały na pokładzie składane wodnosamoloty Aichi M6A Seiran. Miały zrzucić na USA, a dokładnie na największe miasta Kalifornii: San Diego, Los Angeles i San Francisco bomby z zarazkami dżumy, tyfusu, dengi i cholery. Po tej misji cała załoga okrętu miała sama się zainfekować i w samobójczym ataku wyjść na ląd.

Zwolennikiem i organizatorem tego ataku był wiceadmirał Jisaburō Ozawa, jeden z najwyższych oficerów Marynarki. Dowodził flotą japońską podczas bitwy na Morzu Filipińskim w czerwcu 1944, od 29 maja 1945 do końca wojny naczelny dowódca Połączonej Floty. W marcu 1945 przygotowania do realizacji Operacji PX zostały zakończone, wszystko było gotowe. Przedstawiono go do realizacji.

Generał Yoshijirō Umezu, w latach 1939-44 naczelny dowóodca Armii Kwantuńskiej, od lipca 1944 szef sztabu armii i najwyższy rangą oficer japoński wstrzymał relizację tego planu. Jak później powiedział:

Jeśli dojdzie to wybuchu wojny biologicznej, jej skala przerośnie rozmiary konfliktu między Japonią a Ameryką; wywiąże się walka ludzkości z bakteriami, która nie będzie miała końca. Japonia narazi się na pogardę całego świata.

I-400

ASM-N-2 Bat

27 maja FBTODO https://en.wikipedia.org/wiki/ASM-N-2_Bat

USS Indianapolis (CA-35)

30 lipca FBTODO https://pl.wikipedia.org/wiki/USS_Indianapolis_(CA-35)

Zakończenie wojny

Siły stronnictwa wojenngo do końca nie wygasły. Nawet po upadku Okinawy armia japońska to było 2,25 mln żołnierzy, do tego 1,3 mln marynarzy, 10 tys samolotów nadająych się raczej do ataków kamikaze. 8 czerwca podczas narady ustalono obronę wysp za wszelką cenę i powołanie pospolitego ruszenia. Dodatkowo zdecydowano się zawszeć separatystyczny pokój z sowietami.

Jeednakże już 5 kwietnia Mołotow powiadoomił japońskiego ambasadora w Moskwie, Satō Naotake, że zawarty 13 kwietnia 1941 i wciąż obowiązujący japońsko-sowiecki układ o nieagresji nie zostanie przedłużony i wygaśnie w ciągu roku. Dalsze japońskie działania w tym kierunku nie spotkały się z odpowiedzią.

Jeszcze przed jego wygaśnięciem i na podstawie uzgodnień jałtańskich Armia Czerwona zaatakowała 8 sierpnia 1945 pozycje Armii Kwantuńskiej - operacja kwantuńska. Sowiecki Front Zabajkalski dowodzony przez marszałka Rodiona Malinowskiego (dotychczasoweog dowódcę 2 Frontu Ukraińskiego) wziął krwawy odwet za klęskę pod Cuszimą. Przy niewielkiej dysproporcji sił (1,5 mln czerwonoarmistów i 1,2 mln Japończyków) w ciągu 12 dni Armia Kwantuńska została rozgromiona i ponad pół miliona żołnierzy japońskich dostało się do niewoli.

Taki był koniec wojny prowadzonej przez Japonię:

  • 1 kwietnia - 22 czerwca bitwa na Okinawie
  • 17 lipca - 2 sierpnia Konferencja Poczdamska
  • 6 sierpnia bomba atomowa na Hiroszimę
  • 8 sierpnia początek operacji kwantuńskiej
  • 9 sierpnia bomba atomowa na Nagasaki
  • 14 sierpnia orędzie cesarza, wyemitowane następnego dnia - akceptacja postanowień Konferencji Poczdamskiej
  • 20 sierpnia koniec operacji kwantuńskiej, Armia Kwantuńska pokonana
  • 2 września kapitulacja

Ogółem w wojnie z USA i UK japońska armia straciła 1,14 mln ludzi, w tym 200 tys w atakach banzai, 300 tys rannych, 4,47 mln chorych z których zmarło kolejne 40 tys. W wyniku bombardowań zginęło 393 tys ludzi i 310 tys odniosło rany. W wyniku działań wojennych zginęło kolejne pół miliona cywilów. Wszystkie większe miasta japońskie za wyjątkiem Kioto zostały zniszczone. Gospodarka przestała istnieć.

Odnośniki


Powrót do strony głównej Bloga